—  168  —
Dicendum  est  obligationis  partem  consumptam,
quemadmodum  si  decem  stipulatus  esset  aut
exegisset  creditorque  non  totum,  sed  partem
gestae  rei  comprobasset.  Idcirco  si  ex  stipulatu
««  decem  aut  Stichum,  utrum  ego  voluero  »»  ab
sente  me  Titius  domino  quinque  petisset,  insecuta
ratihabitione  recte  actum  videri.»
18  eod.  (von  Pomponius):
und  L.
«Si  procurator  ratam  rem  dominum  heredemve
ejus  habiturum  caverit  et  unus  ex  heredibus
domini  ratum  habeat,  alter  non  habeat,  sine
dubio  committetur  stipulatio  pro  ea  parte,  pro
qua  ratum  non  habebitur,  quia  in  id  committitur, -
  quod  stipulatoris  intersit.  Nam  et  si  ipse
dominus  pro  parte  ratum  habuerit,  pro  parte
non  habuerit,  non  ultra  quam  in  partem  committetur -
  stipulatio,  quia  in  id  committitur,  quod
intersit  agentis.  Et  ideo  saepius  ex  ea  stipulatione ¬
  agi  potest,  prout  intersit  agentis,  quod
litigat,  quod  consumit,  quod  advocat,  quod
damnatus  solvit,  sicut  in  stipulatione  damni  infecti -
  accidere  potest,  ut  is,  qui  stipulatus  sit,  subinde ¬
  agat  :  cavet  enim  ««si  quid  ibi  ruet,  scindetur, ¬
  fodietur,  aedificabitur»».  Finge  ergo  subinde
damnum  dari:  non  erit  dubium,  quin  (Mommsen
-  2  ins. -
  subinde)  agere  possit  —  —  —
so  lautet
andrerseits  der  „berüchtigte"  §  Cato  (L.  4  §  1  D.  de
V.  O.  45,  11,  von  Paulus)  also:
«Cato  libro  quinto  decimo  scribit  poena  certae
pecuniae  promissa,  si  quid  aliter  factum  sit,  mortuo ¬
  promissore  si  ex  pluribus  heredibus  unus  contra -
  quam  cautum  sit  fecerit,  aut  ab  omnibus  heredibus ¬
  poenam  committi  pro  portione  hereditaria
aut  ab  uno  pro  portione  sua:  ab  omnibus,  si  id
factum,  de  quo  cautum  est,  individuum  sit,  veluti
«eiter  fieri»»,  quia  quod  in  partes  dividi  non  po¬