Erstes Buch. Die Lehre von der Erbfolge.
528
Paterfamilias bei der Errichtung des Pupillartestaments nicht gebunden, ¬
damit er den oder die Pupillarsubstituten lediglich nach
den Anforderungen der bestehenden Familienverhältnisse wählen
des leiblichen Vaters durch die Arrogation des impubes nicht erlöschen: 1. 17
§ 1 D. de adopt. (1. 7) ... ne esset in potestate tutorum et tutelam
finire et substitutionem a perente factam extinguere, sondern es mußte
den berufenen Substituten das Vermögen des impubes durch die Caution des
Arrogators gesichert sein:
1. 19 pr. D. de adopt. (1. 7) Ulp. His verbis satisdationis,
quae ab arrogatore praestari debet ad quos ea res pertinet et
libertatibus prospectum esse, quae secundis tabulis datae sunt, et
multo magis substituto servo ... nemo dubitat.
1. 40 D. h. t. (28. 6) Papin. Causa cognita impubes arrogatus
decesserat. Quemadmodum legitimis heredibus auctoritate principali
prospicitur vinculo cautionis, ita, si forte substituit naturalis
pater impuberi, succurendum erit substituto: nam et legitimis heredibus ¬
futuris non aliae quam utiles actiones praestari possunt. Die utilis
actio war ursprünglich eine actio ex stipulatu utilis aus der Caution (vgl.
1. 2, — 1. 4 pr. D. rem pup. salv. fore 46. 6), später vielleicht, wie bei der
Restitution eines Universalvermächtnisses eine hereditatis petitio utilis, nach
Justinianischem Recht wohl unzweifelhaft, weil das Vermögen des impubes
nicht mehr durch Universalsuccession auf den pater arrogator überging.
Hiernach konnte der Arrogator dem arrogirten impubes keine Pupillarsubstituten -
ernennen, sofern der impubes nicht vom Arrogator oder durch
dessen Vermittelung Vermögen erworben hatte. Dabei erhob sich die Frage,
ob zu diesem Vermögen der Anspruch des impubes auf die Quarta Divi P.
zu zählen sei, die schließlich bejaht wurde, nachdem sie von manchen Juristen
verneint war, weil dieser Anspruch, wie es in 1. 22 § 1 i. f. D. de adopt.
heißt, non iudicio arrogatoris ad eum pervenit, sed principali
providentia.
1. 22 § 1 D. de adopt. (1. 7) Ulp. Sed an impuberi arrogator
substituere possit? quaeritur. Et puto non admitti substitutionem, nisi
forte ad quartam solam, quam ex bonis eius consequitur, et
hactenus ut ei usque ad pubertatem substituat.
1. 10 § 6 D. h. t. (28. 6) Ulp. In arrogato quoque impubere dicimus
ad substitutum eius ab arrogatore datum non debere pertinere ea,
quae haberet, si arrogatus non esset, sed ea sola, quae ipse ei dedit
arrogator, nisi forte distinguimus, ut quartam quidem,
quam omnimodo ex rescripto Divi Pii debuit ei relinquere, -
substitutus habere non possit, superfluum
habeat. Scaevola tamen lib. X. quaestionum putat vel hoc arrogatori
permittendum, quae sententia habet rationem. Ego etiam amplius puto