Metadaten : Bošković, Ruđer Josip: Theoria philosophiae naturalis redacta ad unicam legem virium in natura existentium

PARS PRIMA. quietem Telluris, & diurnum Solis, ac fixarum motum ſen-
ſuum teſtimonio evinci, cum apud Philoſophos jam conſtet,
ejuſmodi quæſtionem longe aliunde reſolvendam eſſe, quam
per ſenſus, in quibus debent eædem prorſus impreſſiones ſieri,
five ſtemus & nos, & Terra, ac moveantur aftra, ſive movea-
mur communi motu & nos, & Terra, ac aſtra conſiſtant. Motum cognoſcimus per mutationem poſitionis, quam obje-
cti imago habet in oculo, & quietem per ejuſdem poſitionis
permanentiam. Tam mutatio, quam permanentia fieri poſ-
ſunt duplici modo: mutatio, primo ſi nobis immotis obje-
ctum moveatur; & permanentia, ſi id ipſum ſtet: ſecundo,
illa, ſi objecto ſtante moveamur nos; hæc, ſi moveamur ſi-
mul motu communi. Motum noſtrum non ſentimus, niſi
ubi nos ipſi motum inducimus, ut ubi caput circumagimus,
vel ubi curru delati ſuccutimur. Idcirco habemus tum qui-
dem motum ipſum pro nullo, niſi aliunde admoneamur de
e [?] odem motu per cauſas, quæ nobis ſint cognitæ, ut ubi pro-
vehimur portu, quo caſu vector, qui jam diu affuevit ideæ lit-
toris ſtantis, & navis promotæ per remos, vel vela, corrigit
apparentiam illius, terræque, urbesque recedunt, & ſibi, non il-
lis, motum adjudicat.

21.1.

Fons præjudi-
ciorum: haberi
pro nullis in ſe,
quæ ſunt nul-
la in noſtris
ſenſibus: eo-
rum exempla.

160. Hinc Philoſophus, ne fallatur, non debet primis hiſce
ideis acquirere, quas e ſenſationibus haurimus, & ex illis de-
ducere conſectaria ſine diligenti perquiſitione, ac in ea quæ ab
infantia deduxit, debet diligenter inquirere. Si inveniat,
eaſdem illas ſenſuum perceptiones duplici modo æque fieri poſ-
ſe; peccabit utique contra Logicæ etiam naturalis leges, ſi al-
terum modum præ altero pergat eligere, unice, quia alterum
antea non viderat, & pro nullo habuerat, & idcirco alteri
tantum aſſueverat. Id vero accidit in caſu noſtro; ſenſatio-
nes habebuntur eædem, ſive materia conſtet punctis prorſus
inextenſis, & diſtantibus inter ſe per intervalla minima, quæ
ſenſum fugiant, ac vires ad illa intervalla pertinentes organo-
[...] um noſtrorum fibras ſine ulla ſenſibili interruptione afficiant,
five continua fit, & per immediatum contactum agat. Pate-
bit autem in tertia hujusce operis parte, quo pacto proprie-
tates omnes ſenſibiles corporum generales, immo etiam ipſo-
rum præcipua diſcrimina, cum punctis hiſce indiviſibilibus
conveniant, & quidem multo ſane melius, quam in communi
ſententia de continua extenſione materiæ. Quamobrem erra-
bit contra rectæ ratiocinationis uſum, qui ex præjudicio ab
hujuſce conciliationis, & alterius hujuſce ſenſationum noſtrarum
cauſæ ignoratione inducto, continuam extenſionem ut proprie-
tatem neceffariam corporum omnino credat, & multo magis,
qui cenſeat, materialis ſubſtantiæ ideam in ea ipſa continua
extenſione debere conſiſtere.

21.1.

Eorum corre-
ctio, ubi depre-
h [...] n i [?] atur, rem
alio etiam mo-
do cum ſenſu-
um apparentia
conciliari poſſe.

161. Verum quo magis evidenter conſtet horum præjudicio-
rum origo, afferam hic differtationis De Materiæ Diviſibilita-

Waiting...

Nutzerhinweis

Sehr geehrte Benutzerin, sehr geehrter Benutzer,

aufgrund der aktuellen Entwicklungen in der Webtechnologie, die im Goobi viewer verwendet wird, unterstützt die Software den von Ihnen verwendeten Browser nicht mehr.

Bitte benutzen Sie einen der folgenden Browser, um diese Seite korrekt darstellen zu können.

Vielen Dank für Ihr Verständnis.

powered by Goobi viewer