379
ab actoris procuratore vel a rei debere ei restitui aequitas
suadet. *)
Donell. com. de jure civ. Lib. XIII cap. XII init.: —
haec summa est: ut si quid mandatario propter mandatum
abest, id omne mandato impleto, aut perinde habito quasi
impletum esset, mandator illi reddat, eumque indemnem
praestet. . . Complectitur autem haec definitio in summa,
hujus obligationis et praestationis causam, tum rem, quae
hic praestanda est. Causam voco ea quae locum faciunt
huic praestationi et petitioni mandatarii, seu quae antecedere
oportet, priusquam quidquam hic petere possit mandatarius
a mandatore. Ea tria sunt. Primum, ut impletum sit man-
datum, aut perinde habeatur, quasi impletum esset. Proxi-
mum, ut mandatario quid absit propter mandatum . .. 1 2)
Erneuertes gemeines Land-Recht des Hertzogth. Württemberg von
1610 Th. II Tit. IV § 6. „Dagegen, so jemand zu Verrichtung
eines solchen Bevelchs, Zehrung oder sonsten nothwendige Kosten
auffwenden müffen, hat er denselben, nach vollnziehung deß Be-
velchs, von dem Principal widerumb zu erfordern."
Revid. Land-Recht des Hertzogth. Preußen von 1685 (verbess.
L.-R. des K. Preußen von 1721) Buch IV Tit. XI Art. III 8 2.
„Wann dann jemand einem andern etwas auffgetragen, er hats
auch aufs sich genommen und verrichtet, und darauff etwas von
dem seinen gewendet, oder dahero sonst ein Interesse erlanget,
mag er seine Klage (contraria Mandati Actio genannt) wider den
Befehler und Mandatorn anstellen, solchen seinen angewandten
Kosten oder Interesse von ihme zu erlangen."
Baierisches Landrecht (Cod. Max. Bav. civ.) Th. IV Kap. 9
8 6. „— 2do Macht er (der Principal) dem Mandatario alle zur
Verrichtung des obgehabten Geschäftes bona Eide und ohne un-
nöthiger Uebermaß 3) verwendeten Kosten allerdings gut.. . 4)
1) Vergl. 1. 10 § 9 v. mand. (17, 1), 1. 1 C. mand. (4, 35).
2) Carpzov, Jurispr. for. P. II const. 20 def. 13: Mandatarius neque lucrum
neque damnum ex mandato, quod pro alio suscepit, sentire debet. Non
mirum ergo, mandantem teneri ad restitutionem ejus, quod ipsi ex causa
mandati abest. Modo nulla mandatarii culpa praecesserit. . .
3) Die Höhe der vom Bevollmächtigten für seine Person gemachten Auslagen
ist nach seiner eigenen Persönlichkeit zu beurtheilen (§ 68 d. T.).
61 aj. 1. 27 § 4 D. mand. (17, 1): Impendia mandati exsequendi gratia
facta, si bona fide facta sunt, restitui omnino debent, nec ad rem pertinet,
quod is, qui mandasset, potuisset, si ipse negotium gereret, minus im-
pendere.
4) Erneuert und Vermehrtes Stadt-Recht der Freyen Reichs-Stadt Wimpffen
von 1775 Th. III Tit. 8 § 3 (v. d. Nahmer, Handb. des Rhein. Partic.-
Rechts II. S. 1129 f.).
Oesterr. b. G. B. § 1014. Sachs, b. G. B. § 1314. Code civ. und
Badisches Landr. Art. 1999. Zürcherisches privatr. G. B. § 1177.