241.
§ 105. B. Beziehung der Obligationen auf Dritte.
act. tributoria haben die Gläubiger einer mit Peculiarvermögen,
mit Vorwissen (patientia) des Gewalthabers handeltreibenden hausunterthänigen ¬
Person gegen den ersteren auf Vertheilung desselben
pro rata ihrer und des Gewalthabers Forderungen, welche letztere
hier nicht vorweg abgezogen werden.
— e. Als exercitoria und
institoria act. wird die Klage aus R-gesch., welche jemand mit einem
magister navis (Schiffsbevollmächtigter, Kapitän) oder institor
(Faktor)
gleichviel ob hausunterthänigen oder fremden Person
innerhalb der Grenzen der Vollmacht dieser abgeschlossen hat, gegen
den exercitor (Rheder) oder dominus (Prinzipal), von dem sie angestellt ¬
sind, gegeben.
a. 1. In primis itaque si iussu patris dominive negotium
gestum erit, in solidum praetor actionem in patrem dominumve ¬
comparavit: et recte, quia qui ita negotium gerit,
magis patris dominive quam filii servive fidem sequitur.
Gaj. IV. § 70.
2. 'Iussum' autem accipiendum est, sive testato quis sive
per epistulam sive verbis aut per nuntium, sive specialiter
in uno contractu iusserit sive generaliter. Ulp. l. 1 § 1 D.
qu. iussu. 15, 4.
1. Sunt praeterea quaedem actiones, quibus non solidum
quod debetur nobis persequimur, sed modo solidum consequimur, ¬
modo minus: ut ecce si in peculium filii servive
agamus. Nam si non minus in peculio sit, quam persequimur, ¬
in solidum pater dominusve condemnatur; si vero
minus inveniatur, eatenus condemnat iudex, quatenus in
peculio sit. § 36 I. de act. 4, 6.
2. Cum autem quaeritur, quantum in peculio sit, ante deducitur, ¬
quidquid servus domino quive in potestate eius sit,
debet, et quod superest id solum peculium intelligitur.
§ 4.c J. h. t. (qu. c. eo. 4, 7.)
3. Si quis cum filiofamilias contraxerit, duos habet debitores: ¬
filium in solidum et patrem dumtaxat de peculio.
Ulp. 1. 44 D. de pec. 15, 1.
1. In rem autem domini versum intelligitur, quidquid
necessario in rem eius impenderit servus: veluti si mutuatus ¬
pecuniam creditoribus eius solverit, aut aedificia ruentia
fulserit, aut familiae frumentum emerit, vel etiam fundum
aut quamlibet aliam rem necessariam mercatus erit.
Itaque si ex decem utputa aureis, quos servus tuus a Titio
mutuos accepit, creditori tuo quinque aureos solverit, reliquos ¬
vero quinque quolibet modo consumpserit, pro quinque
quidem in solidum damnari debes, pro ceteris vero quinque
eatenus, quatenus in peculio sit: ex quo scilicet apparet, si
toti decem aurei in rem tuam versi fuerint, totos decem
aureos Titium consequi posse; licet enim una est actio,
Salkowski, Institutionen. 2. Aufl.
16