115
que  ita  permittit  Practor  in  rem  agere,  ut  vel  actor  dicat  se  quasi  usucepisse,
quod  non  usuceperit:  vel  ex  diverso  possessor  dicat,  adversarium  suum  non
usucepisse,  quod  usuceperit.
2.  Nach  der  formula.
Gajus  (IV.  45  —47.)
Sed  eas  quidem  formulas,  in  quibus  de  jure  quaeritur,  in  jus  conceptas
vocamus  :  quales  sunt,  quibus  intendimus  nostrum  esse  aliquid  jure  Quiritium, ¬
  aut  nobis  dare  oportere,  aut  pro  fure  damnum  (decidere  oportere;  in)
quibus  juris  civilis  intentio  est.  —
§.  46.  Ceteras  vero  in  factum  conceptas
vocamus,  id  est,  in  quibus  nulla  talis  intentionis  conceptio  est,  sed  initio  formulae ¬
  nominato  eo,  quod  factum  est,  adjiciuntur  ea  verba,  per  quam  judici
damnandi  absolvendive  potestas  datur  :  qualis  est  formula,  qua  utitur  patronus ¬
  contra  libertum,  qui  eum  contra  edictum  praetoris  in  jus  vocat,  nam  in
ea  ita  est:  »Recuperatores  sunto;  si  paret  illum  patronum  ab  illo  liberto
contra  edictum  illius  praetoris  in  jus  vocatum  esse,  recuperatores  illum  libertum ¬
  illo  patrono  sestertium  X  millia  condemnanto,  si  non  paret,  absolvunto.«
Ceterae  quoque  formulae,  que  sub  titulo  de  in  jus  vocando  propositae  sunt,
in  factum  conceptae  sunt,  velut  adversus  eum,  qui  in  jus  vocatus  neque  venerit, ¬
  neque  vindicem  dederit;  item  contra  eum,  qui  exemerit  eum,  qui  in
jus  vocatur;  et  denique  inumerabiles  ejusmodi  aliae  formulae  in  albo  proponuntur. ¬
  —  §.  47.  Sed  ex  quibusdam  causis  praetor  et  in  jus  et  in  factum
conceptas  formulas  proponit,  velut  depositi  et  commodati.  Illa  enim  formula,
quae  ita  concepta  est:  »Judex  esto;  quod  A.  Agerius  apud  Numerium  Negidium ¬
  mensam  argenteam  deposuit,  qua  de  re  agitur,  quidquid  ob  eam  rem
Numerium  Negidium  A.  Agerio  dare  facere  oportet  ex  bona  fide  ejus,  id  judex
Numerium  Negidium  A.  Agerio  condemnato  .  .  si  non  paret,  absolvito,«  in
jus  concepta  est:  At  illa  formula  quae  ita  concepta  est:  Judex  esto;  si
paret,  A.  Agerium  apud  Numerium  Negidium  mensam  argenteam  deposuisse,
eamque  dolo  malo  Numerii  Negidii  A.  Agerio  redditam  non  esse,  quanti  ea  res
erit  tantam  pecuniam  judex  Numerium  Negidium  A.  Agerio  condemnato,  si  non
paret,  absolvito  in  factum  concepta  est.  Similes  etiam  commodati  formulae ¬
  sunt  *)
3.  Nach  der  Art  ihrer  Ableitung  aus  dem  Rechtssisteme.
Ulp.  L.  21.  Dig.  de  praescr.  verb.  (XIX.  5.)
Quoties  deficit  actio  vel  exceptio,  utilis  actio  vel  exceptio  danda  est.
Paul.  L.  47.  §.  1.  Dig.  de  neg.  gest.  (III.  5.)
Nec  refert,  directa  quis,  an  utili  actione  agat;  ..  utraque  actio  ejusdem
potestatis  est,  eundemque  habet  effectum.
8