89
Causae cognitio autem in hoc erit, ut neganti se socium esse,
aut ex doli clausula obligato non succurratur.
Was aber in Betreff des doli Rechtens ist, soll es in der
vorliegenden Beziehung auch dann sein, wenn die Verurtheilung, ¬
obschon nicht in Folge arglistigen, dennoch aber dem
Verurtheilten zur Last fallenden Verschuldens eintritt. Auf
dieser Ansicht beruht eine, obschon nur ein ganz specielles
Verhältniss betreffende Aeusserung in 1. 23. §. 1.
„Idem quaerit: an commodum, quod propter admissui
socium accessit, compensari cum damno, quod culpa praebuit,
lebeat? Et ait compensandum. Quod non est verum; nam
et Marcellus libro sexto Digestorum scribit: si servus unius
ex sociis, socictati a domino praepositus, negligent er versatus
sit, dominum, qui praeposuerit, societati praestaturum, nec
compensandum commodum, quod per servum socie tati accessit, ¬
cum damno, et ita divum Marcum pronuntiasse; nec posse
socio : abstine commodo, quod per servum accessit, si
dici
damnum petis.
In Verbindung mit vorhergehenden und darauf folgenden
Stellen ist das Fragment auch interessant fiir eine besondere
casuistische Bezichung.
Wenn ein und dasselbe Individuum A. mit verschiedePersonen, ¬
B. und C., gesonderte Gesellschaftsverträge
nen
eingeht, so leuchtet ein, dass B. und C. nicht socii sind, da
unter ihnen kein Contract stattfindet. M. vergl. l. 19. und 1. 20.
„Qui admittitur socius, ei tantum socius est, qui admisil;
et recte. Quum enim socictas consensu contrahatur, socius
mihi esse non potest, quem ego socium esse nolui; quid erge, ¬
si socius meus eum admisit? Ei soli socius est“
1. 20. „Nam socii mei socius meus socius non est.
Alle Folgen, die aus dem Verhältnisse für B. und C. entstehen ¬
können, entstehen nur in Gemäsheit des einen oder des
andern persönlichen Verhältnisses zu A., sind die Ergebnisse
einer auf den Grundsätzen von der Societät beruhendeu Cazuistik, ¬
nicht Object einer Gesetzgebung über die Societät.
Eine solche Casuistik crörtern die nächstfolgenden Fragmente. ¬
I. 21. „Et quiequid fuerit de societate nostra consecutus, ¬
cum illo, qui cuin assumsit, communicabit; nos cum co
lion communicabimus, sed factum ejus pracstabitur socictati,
(id est aget socius, et societati pracstabit, quod fucrit con66 ¬
secutus.
Die Worte: equicquid.communiabit sind auf sinnverdunkelnde ¬
Weise gestellt und stünden besser also: „et
quicquid fucrit de socictate nostra consecutus qui eum (teruum) ¬
assumsit, communicabit cum illo.“
Man denke A. und B. sichen in universeller Gewerbsgesellschaft. ¬
A gehi dann anderweli einc dergleichen mit C. ein