67
Du iustitia et iure.
entstehet nun die Frage, ob nur freye Handlungen allein,
oder ob nicht auch unfreywillige, nicht freye Handlungen,
den Gesetzen des Staats unterworfen seyn können? Man
möchte letzteres beynahe glauben, wenn man beym Marcian =
in der L. 2. D. de Legib. ließt: Lex est — coërcitio
eorum, quae sponte, vel involuntarie delinquuntur.
Kein Wunder, wenn einige Rechtsgelehrte behauptet haben,
daß ein Rasender zwar nicht gestraft werden könne, aber
doch zur Vergütung des Schadens, den er angerichtet hat
allerdings verbunden sey 3); sie meinen, daß dem Beschädigten =
deshalb die actio in factum in den bürgerlichen Ge21 =
setzen zugestanden werde ). Allein, daß diese Meinung
nicht allein dem Naturrechte, sondern auch dem wahren
Sinne der bürgerlichen Gesetze offenbar entgegen sey, haben
Andere schon aus bessern Gründen gezeigt 22). Denn schon
die
E 2
20) Dieß behaupten MENCKE ad Pandect. Lib. XLVII. Tit. 1.
§. 14. SCHAUMBURC Compend. Digestor. Lib. IX. Tit. 1. §. 3.
SCHMIDT Instit. iur. civ. §. 423. HOMMEL Rhapsod. Quaest.
Vol. V. Obs. 567. von Tevenar Versuch über die Richtsgelahrheit. =
S. 58. Denen auch neuerlich Hr. Prof. Christ.
Guil. WEHRN in doctr. iuris explicatr. principiorum et causarum
damni, habita doli mali, culpae, morae eiusque, quod interest,
ratione, praestandi. (Lipsiae 1795. 8.) Cap. I. §. 2. Not. 43.
pag. 8. ff. beygetreten ist.
21) Sie haben dergleichen in der L. 33. D. ad L. Aquil. gefunden =
zu haben vermeint, wo Paulus sagt: In damms,
quae Lege Aquilia non tenentur, in factum datur actio.
22) S. VOET in Comm. ad Pandect. Tit. ad L. Aquiliam §. 29.
STRYK in Us. Mod. Pand. Lib. IX. Tit. I. §. 2. LEYSER Meditat. ¬
ad Pand. Spec. 532. Med. 2. et 3. Frid. Ej. PUFFENDORE -
Tr. de culpa P. 3. cap 3. §. 40. et 41. von Quistorp
Grund= =