SECT.  XC.  DE  TORPEDINE.
113
quibus  tanguntur  aut  percutiuntur.  Unde  limanum, ¬
  sed  totum  cubitum  occupat:  remisquet, ¬
  errasse  Plinium  lib.  IX.  H.  N.  c.  42.  &  Opsius ¬
  verò  seu  lentius  se  contrahentibus,  tantùm
pianum  in  Halieut,  scribentes,  praedam  factu
formicatio  quaedam  in  totâ  manu,  ultra  quam
ras  Torpedines  se  abscondere  in  locis  maris  coeea ¬
  se  non  extendit,  percipitur:  quando  lentisnosis, ¬
  &  pisces  sibi  appropinquantes  stupefactos
simè  contrahuntur,  in  digitis  tantum  motûs
retinere  &  devocare:  itemque  fabulam  esse,
quidam  velut  convulsivus  sentitur,  toties  rediquod ¬
  Godignus  in  Relat.  Abyssine  (nisi  fortassis
ens,  quoties  fibrae  se  contrahunt:  quando  veingens ¬
  quaepiam  differentia  sit  inter  Torpedines
rò  immotae  manent  fibrae,  nulla  omninò  altemaris ¬
  Aethiopici  &  Mediterranei)  scripsit:  quod
ratio  accidit  manui  tangentis.  Ita  ut  caussa
Torpedine  vivâ  immissâ  in  cistam  plenam  pistorporis ¬
  aut  cruciatûs  sit  contractio  fibrarum
cibus  mortuis,  subitò  hi  pisces,  à  Torpedine
componentium  duos  illos  musculos  falcatos:
tacti,  videantur  in  vitam  redire,  siquidem,  ut
hincque  manifestum  sit,  falli  illos,  qui  ex  morille ¬
  affirmat,  se  mutuò  feriunt,  &  agitantur  motuis ¬
  Torpedinibus  candem  vim  stupefactivam
tu  quodam  interno  &  ab  humano  intellectu  inemanare ¬
  credunt.
comprehensibili,
Tertiò  observandum,  quod,  nisi  actu  tangaHaec ¬
  quò  magis  pateant,  experimenta,  quae
tur  Torpedo,  ut  ut  manus  ipsi  proximè  admosaepius ¬
  à  me  facta  sunt,  candidè,  ut  mihi  sucveatur, ¬
  animalque  sese  fortiter  commoveat,  ne
cesserunt,  nunc  referam.
minima  quidem  unquam  doloris  aut  cruciatûs
Anno  1676.  mense  Februario  mihi  Pisis
punctura  sentiatur.  Adeoque  erroris  convincommoranti ¬
  transmissae  sunt  à  Serenissimo  Macuntur ¬
  piscatores  illi,  qui  dicunt,  quod,  si  ingno ¬
  Hetruriae  Duce  in  vase  aquâ  marinâ  pleno  sex
fundatur  aqua  marina  supra  vasculum  aliquod,
Torpedines,  diversae  magnitudinis,  vegetissimae,
in  quo  sunt  Torpedines,  subitò  sentiatur  crunecdum ¬
  quicquam  perpessae.  Considerans  itaciari ¬
  brachium.
que  ingens  effluvium  stupefactivum  &  doloriNunquam ¬
  equidem  hoc  credidi,  neque  veficum, ¬
  quod  probabiliter  emanare  debebat  ex
rosimile  mihi  unquam  visum  est,  dolorem,  in
corporibus  sex  Torpedinum  unitatum  &  vasi
solo  motu  quarundam  fibrarum  consistentèm,
non  admodum  capaci  inclusarum,  nunc  unam,
communicari  posse  aëri  aut  aquae,  &  per  hanè
nunc  aliam  baculo  tetigi:  sed  in  manu  meâ
manui  vel  brachio;  nihilominus  experiri  vonec ¬
  dolorem,  nec  stuporem  sensi.
lui,  ut  cum  certitudine  eâ  de  re  loqui  possem:
Abjecto  baculò  immersi  manum  aquae,  in
&  falsum  reperi  assertum  piscatorum,  ut  crediquâ ¬
  Torpedines  huc  illuc  natabant,  nullam
di.  Si  tamen  illi  in  simili  experimento  dolotamen ¬
  unquam  molestiam,  &  ne  minimum
rem  &  cruciatum  quempiam  unquam  sensequidem ¬
  signum  ullius  cruciatûs  adverti.  Rerunt, ¬
  à  forti,  sed  falsâ,  imaginatione  hune  fuispetii ¬
  saepius  hoc  experimentum,  tàm  hâc  ipsâ
se  planè  mihi  persuasum  habeo.  Et  tale  quid
die  in  his,  quàm  aliis  Torpedinibus,  eodem
etiam  cuidam  amicorum  meorum  accidit;  cui,
semper  cum  successu.
mirabilem  hanc  Torpedinum  virtutem  experiri
Itaque  Torpedines  nudis  manibus  tàm  in  acupido, ¬
  satisfacturus,  Torpedinem  satis  grandem
quâ,  quàm  extra  eam  manibus  contrectare
mensae  imposui,  ipsique  locum,  ubi  tangenda
coepi,  &  ecce,  excruciabantur  manus  adeò  vesit, ¬
  ut  dolor  sentiatur,  monstravi.  Ipse  timohementer, ¬
  ut  dolor  ad  extremum  usque  cubire ¬
  plenus  brachium  suum  extendens,  manum,
tum,  ultra  quem  non  extendebatur,  pertinge
vix  appropinquantem  dorso  Torpedinis,  ut  ut
ret.  Idemque  prorsus  mihi  evenit  toties,  quoeam ¬
  necdum  contingeret,  subitò  retrahebat,
ties  experimentum  hoc  reiteravi.
totusque  perterritus  sanctè  affirmabat,  se  sensisse ¬
  dolorem  acutissimum:  Me  autem  asseDolor ¬
  hic  &  cruciatus  quodammodò  similis
verante,  &  remonstrante,  quod  ad  dolorem
est  illi,  quem  sufferimus,  quando  extremo  Cupercipiendum ¬
  non  sufficiat  appropinquatio  mabito ¬
  ad  corpus  quodpiam  durum  offendimus,
nûs,  sed  quod  tangere  &  stringere  oporteat  cor& ¬
  adeò  taediosus  est,  ut  quadantenus  intolerapora ¬
  falcata:  seposuit  paullatim  timorem,
bilis  fiat,  exiguo  tamen  temporis  spatio  durat,
&  subinde  propius  admovit  manum,  sed  nulmoxque ¬
  sine  omni  in  manu  vel  brachio  post  se
lum  unquam  dolorem  sensit.  Ast  ubi  tandem
relictâ  alteratione  evanescit.
corpora  falcata  attigit  &  strinxit,  atque  torpeNotandum ¬
  autem  est,  primò,  dolorem  &
do  se  hinc  inde  torsit,  tunc  demum  verum  sencruciatum ¬
  hunc  tunc  tantùm  me  sensisse,  quansit ¬
  dolorem  verumque  cruciatum,  non  imagido ¬
  tactis  pressisque  istis  corporibus  sive  muscunarium: ¬
  id  quod  ipse  postea,  se  ipsum  ridens
lis  falcatis,  fibrae  ex  quibus  componuntur,  se
candidè  fassus  est.
contrahebant:  nullâ  alteratione  perceptâ,
Indidi  porrò  torpedinem,  quae  nihil  adhue
quando  eadem  fibrae  fine  contractione  manede ¬
  naturali  vigore  perdiderat,  strophiolo,  hocbant ¬
  in  situ  suo  naturali.
que  manibus  meis  in  aëre  suspensum  detinui,
Deinde,  dolorem  intensiorem  aut  remissioobservaturus, ¬
  an  torpedo  quampiam  alteratiorem ¬
  sentiri,  secundum  varietatem  contractio
nem  in  manum  meam  sit  introductura:  sed  ut
nis  fibrarum.  Fortiter  enim  se  contrahentiverum ¬
  fatear,  ego  ne  minimam  quidem  altebus ¬
  fibris,  torpor  est  maximus,  &  non  tantùm
gationem
Tom.  II.