105
SECT. LXXXIX. DE XIPHIA PISCE.
opus, praesertim post secundam noctem cogead ¬
latera in singulos calamos tendines mitteremur: ¬
Interim hæec deprehendere fuit non
bant crassos & robustos, latosque: duplex veomnino ¬
contemnenda.
ro anticis iis, quæ proxime a capite erant siI. ¬
Juxta radices linguae, post corpora cartilatæe, ¬
musculus erat, internus unus, adducens
ginea ad retinendam praedam data, gula patepinnam ¬
& piscem promovens; externus alter
bat, brevi sed ampla in principio ad ventricuextendens ¬
pinnas atque abducens. At in
lum via: cui imminebant bina corpora digiti
dorso & ventre aeque quidem duplices sed pinmagnitudine ¬
& figura, eminentiis parvis aspera,
nam non contrahebant ad promovendum, sed
quae jam deglutitis & e ventriculo regredi tenad ¬
utrumque latus inclinabant, quo vastum
tantibus animalibus opponebantur. His e laanimal ¬
celerius verteretur.
tere adstabant & ex ore pendebant alia similia
VIII. Cauda sequitur, quae ex plurimis calaquidem ¬
sed minora, ejusdem substantiae & utimis ¬
at pinnae constabat, duplici itidem corum
litatis.
ordine, ad ossis cujusdam latera applicato. In
II. Ipse ventriculus vix quatuor digitorum
duas partes dividebatur unam inferiorem, deerat ¬
latitudine, sed longitudine pedis mensuram
scendentem, longius productam, alteram suimplebat, ¬
sacculi figuram constituens: recuperiorem, ¬
altius eminenter. Os illud a quo
babat autem in latere sinistro, dextrum hepate
procedebant calami, per medium ubi inferior
sibi vendicante. Ex membrana triplici compars ¬
a superiore diremta, separabatur, profunponebatur, ¬
prima tenuissima & prorsus hinc
de crenatum erat idque bina a latere alia teretia,
pellucida, externa: altera musculosa satis crasdigitum ¬
minimum crassa, quibus utroque lasa, ¬
fibris in longitudinem per eum pergentibus,
tere calami incumbebant, subibant. Ipsi calami in
nam cibus digestus, ut mox dicam, sursum
principio exiles nec calamum anserinum crassitie
expellendus erat. Tertia nervea erat, cui glanaequantes, -
mox in progressu aucti ut longe eum
dulae magnae satis & conspicuae inhaerebant, difsuperarent, ¬
versus finem vero iterum imminuformes ¬
& inter se dissimiles, angulosae eamque
ti: donec plumarum formam sumerent. His
totam occupabant, ex quibus liquor stillabat,
nulli musculi erant interpositi, sed immefermenti ¬
vicem subiens. Cum enim nec salidiate ¬
inter se cohaerebant versus medium praevales ¬
glandulæe, nec ingluvies in pisce invenisertim. ¬
Decrescebant vero & hi, cum superiorent ¬
locum, quae terrestribus animalibus in colris ¬
tum inferioris ordinis, ut tota cauda figura
lo & pone aures, alitibus in dicta ingluvie relunam ¬
falcatam sed imperfectam referret? quod
periuntur huic in ſtomacho erant collocanin ¬
superiori loco positi essent breviores. Factum ¬
id existimandum est non sine singulari
III. Aperto stomacho chylus aquosus & tenaturae ¬
providentia: sic enim velocius longe
nuis se offerebat, cui aliquot pisciculorum spinae,
in dextram laevamque flectere, & celerius pisintegrae ¬
a capite ad caudam, digitum & sesquicem ¬
vertere, quam si plena latitudine triangula
digitum longae innatabant: nec enim poterant
extitisset cauda, in potestate est, cum minorem
vel multae vel magnae inesse in parvo adeo loaquae ¬
copiam sibi obstantem habeat. Quae
co, qui vix longior istis paulo majores non adeadem ¬
causa est, cur & pinnae sinuatae in circumittebat. ¬
Itaque robustam hanc belluam &
li segmentum exsculptae cernuntur.
fortem tam exiguo cibo victitare, mirum
IX. Detracta cute immanis copia pingueprofecto ¬
videbatur.
dinis patebat: candidissimae ac mollis, ut le
IV. At hoc multo magis illud, quod non
nissimo calore liquesceret. Hac totum corpus
nisi unum erat ventriculo orificium, per quod
perfusum & involutum erat undique, ac velu& ¬
ingredi in illum cibus & digestus egredi coti ¬
in illa sepultum, ita ut ea sublata vix dimigebatur. ¬
Intestinum enim proxime ad gulam
dium remaneret priscae molis: nam in dorso
initium capiebat, quo excipiebatur.
spissitudo ejus duorum pollicum & ultra; pauV. ¬
Sed quod omnem superabat fidem, & exlo ¬
minor per latera ipsumque ventrem. Hanc
pectationem nostram cum stupore fallebat, haut
tam copiosam cum spem faceret, excoctam
longe ab hoc initio, digitorum circiter trium
ingentem copiam liquaminis, quo ad lucernas
latitudine idem intestinum hiabat in hepar,
uti solent, suppeditaturam, postquam in aheamploque ¬
ductu ei innexum erat, qui ductus
num conjecta est ad ignem liquefacta, vix tres
in alios multos diremtus haut aliter ac in terrevel ¬
quatuor libras nacti sumus, adeoque oleum
stribus quadrupedibus, homineque, vena cadicitur ¬
& operam perdidimus, omni materia in
va vel. etiam portarum in ejusdem lobos dispenmembranas ¬
quod fatiscente. Haec in externis
sabatur. Quod si olim innotuisset, cum manotavimus. ¬
ximum hoc viscus sanguinem elaborare Galeno ¬
auctore, crederetur, & præeunte Harveo, à
III. INTERNE PARTES.
recentioribus ea impugnaretur sententia, hui!
Utinam vero interna etiam pari diligentia
quantum ex eo argumentum, quae arma Galecontemplari ¬
licuisset: sed industriam nostram
nicae cohorti petere licuisset, cum ne nunc quitemporis ¬
aestivi ratio, foetor, & in quam diffluedem, ¬
quid ei faciam & quem adsignem usum
bant omnia, putredo cohibuit, ut deproperare
tan
Tom. II.