SECT. LXXXIX. DE XIPHIA PISCE.
103
ex fibris in longitudinem porrectis constabant
quam ad communem quendam rerum nostra& ¬
colore, & tractu, & tantum non substantia
rum arbitrum subinde confluunt, & inter tot
ligneas prorsus referebant, interna praesertim
summorum virorum graves meditationes, leve
facie, externe tamen nihil apparebat istiusmohoc ¬
quoque studii in Te mei & diligentiae speci
di; erat enim totus hic gladius cute seu pomen ¬
admitte.
tius membrana obtectus, asperiuscula, qualis
1. FORMA PISCIS: CAPITIS
lingua canum tactu deprehenditur, colore ciPARTES. ¬
nereo.
VI. Sub illo ensiformi processu proxime
I. Corpus, rotundi cunei in modum ex amOris ¬
Hiatus, Maxilla cum inferiori, tum suplo ¬
in angustum excurrebat, longitudine sex
periori latissime ab invicem recedente: inferiopedum ¬
Geometricorum justam hominis statu
re autem non rostrata, ut a Jonstone pingitur,
ram aequans, crassitie tanta, ut statim a capite
sed retracta & triangularis, ut a Gesnero, & in
filo trium pedum mensuram implente comfigura ¬
a me depicta apparet, in angulum non
prehendi vix posset: cum unius ad caudam
admodum acutum formabatur: Dentes nulli
sufficeret, sensim decrescente molis amplitucomparebant, ¬
sed eorum loco utrinque cartilagines ¬
quinque vel sex, asperitatibus emiII. ¬
Caput comparatione ad tantum corpus
nentibus instructae, & carne, veluti gingivis
parvum, septem scilicet unciarum, & quod
vestitae, instar funiculorum tensae, & ad radipraeter ¬
maxillas, admodum breves, nihil magnocem ¬
Linguae terminatae, quae, ut in piscibus sopere ¬
complectebatur: ore subtus brevi sed malet, ¬
immobilis, & oris parti inferiori adnata
gno satis rictu hiante.
erat. In his irretiri opus erat praedam, &, quiIII. ¬
Ex ea parte, quae maxillam superiorem
bus vesci consueverat, pisciculos, ne retroceconstituebat, ¬
recta processus ille porrigebatur,
dere & ex ore rursum elabi possent.
qui a similitudine Gladius appellatus est: fiVII. ¬
Post maxillas Branchiæ in totum quagura, -
quae strenui cujusdam militis ensem protuor ¬
utrinque, quarum unaquaeque quadruplitenus ¬
referret, ex lato in angustum desinens
ci tubulorum ordine gaudebat. In caeteris aquippe ¬
ad radicem palmum aequabat, extrema
liorum piscium per omnia similes: lamina oscuspide ¬
ad unius pollicis mensuram contracta;
sea contectae, quae ex quatuor constabat partilongitudo ¬
trium pedum; nec integer videbatibus, ¬
praecipua & multo reliquas superans,
tur; quin ex inaequalitate in cuspide obvia alipostica ¬
& superior erat, in qua fibrae osseae ex
quid ejus periisse suspicari poteras, sive in saxum
supremo crassissimoque ossis capite, sub ocuincurrisset ¬
animal, sive in pugna particulam alo, ¬
veluti e centro radii in orbem procurremisisset. ¬
Nec crassities eadem: per medium
bant; tres reliquae partes parvae, arctae superiodensior, ¬
& utrinque, subtus puta & supra, emiri ¬
inhaerentes, ut unum os primo intuitu videnentior ¬
apparens: ad nares trium digitorum
ietur, in antica parte erant sitae, altera duplex
latitudine erat, caput emensus, unius pollicis,
superior, altera, inferior simplex & minima.
inde ad finem perpetuo decrescens, vix calami
Extus cute una tectae continebantur, intus vero
tandem crassitie conspiciebatur, cum ea latitucarne ¬
repletae, quae musculus erat ad motum
dine simul imminuta: uno verbo ea ipsius rarecriprocum ¬
earum regendum, hae enim cotio, ¬
quae duplici acie instructi gladii est, quasi
starum vices supplent in piscibus; ut branchiae,
ad secandum findendumque pariter & terebranpulmonum. ¬
dum esset confectus. Huic capulum se aptasVIII. ¬
Ante hæc branchiarum integumenta
se, vir celeberrimus Olaus Wormius ut perfectum
ad radicem ensis in suprema parte Oculi, magladium ¬
referret, in Musei sui descriptione progni, ¬
caerulei, pulcherrimi prominebant, ut sudidit. ¬
Ego illud capitis ossi adhuc continuum
pra ensem prospicere, atque adeo, quocunque
cum maxillis adpendentibus asservo.
jam intendebat piscis, accuratissime ad punIV. ¬
Substantia ejus durissimum os, ut ferro
ctum ferire posset. Erant autem in perfecti
vel ligno pulsum, sonitum edat, nec cavum
orbis speciem egregie formati, ad ovi gallinatamen, ¬
sed cavernosum, ex fibrillis osseis arcei ¬
magnitudinem accedentes: eruti multa
ctissime junctis, & implicitis, exigua formans
pinguedine involutos musculos septem osteninterstitia, ¬
ex quibus post plurimos etiam andebant, ¬
quæe cos regebant, non sclerotide tunos, ¬
adacto cultro, medullae specie clarissima
nica sed cartilagine tensa, firma ac robusta, ut
ac pellucida pinguedo funditur. Pariter ut ex
comprimentibus digitis omnino resisteret, interrestrium ¬
animalium ossibus sat magnam ejus
clusos. Orbitam osseam, in qua condebancopiam ¬
in meditullio superesse deprehendimus.
tur, exacte implebat. Hanc osseam thecam,
qua, nisi probe excocta sint, per poros transusclerotidis ¬
vices gerentem. Visorii nervi ad
V. Laminae vero osseae, quibus hoc medi. retinam constituendam amplo foramine pertullium ¬
utrinque obtegebatur, reliquorum ani- forabant. Antice cornea tunica duorum pollicum ¬
diametro, cartilagineo circulo intervemalium ¬
similes, & quales ossium externas laminas ¬
in universum descripsit Clopton Havers, niente, arstissime inhaerebat, egregie pellucens,
pupilla
