Volltext : Zabaglia, Niccola: Castelli, e ponti

TABULA  XV.
Odus  Tyburtinos  lapides  carris  imponendi,  quibus  de  uno  in
alium  Urbis  locum  transportentur,  quamvis,  primo  forsanaspectu, ¬
  casu  quodam  fieri,  nullo  servato  ordine,  nullâque  mechanicae ¬
  intelligentiâ  videatur,  ac  veluti  vivacium  juvenum  ludus  reputetur, ¬
  qui  variis  saltibus,  curiosisque  motibus,  saltatorum  instar,
socios  provocare  satagant,  nihilotamen  minus,  si  res  attentius  perpendatur, ¬
  inficiari  nemo  sanè  poterit  ingeniosum,  curiosumque
ibidem  contineri  artificium;  &  quamdam  virium,  &  mechanicae
intelligentiam,  quae  Carrucariorum  conditionem  longe  excedat.
His  igitur  diversa  imponere  nomina  duximus  opportunum,  ut  clarius ¬
  quidquid  singuli  operentur  dignoscatur.
A  Tyburtinus  lapis  cum  inferiori  fulcimento.
B  Temones  ſub  Tyburtino  lapide  aptati.
C  Cylindrus  supra  Temones  ad  Tyburtinum  lapidem,  ablato  fulci
mento,  sustinendum.
D  Parva  Ergata  ad  Tyburtinum  lapidem  carro  imponendum.
E  Cannabum  Tyburtino  lapidi  alligatum,  parvaeque  Ergatae  firmatum.
F  Tigilli  a  16  usque  ad  18  palmos  parvam  Ergatam  gyrantes.
G  Sejus  parvam  Ergatam  tenens,  ne  retrocedat.
H  Cajus,  qui  tigillo,  quem  cum  Sejo  tenebat,  relicto  ad  alia,  prout
opus  fuerit,  accurrit.
I  Titius  vertici  tigilli  adrepit,  ut  ex  eo  pendulus  minoris  Ergatae  gy
rum  promoveat.
K  Idem  Titius,  qui  pendulus  efficit,  ut  minor  Ergata  gyret.
L  Cajus  ab  eo,  quod  prius  agebat,  expeditus,  Titii  pedes  adducens
parvae  Ergatae  gyrum  promovet.
M.  Sejus,  qui  dum  minor  Ergata  gyrat,  per  ejusdem  foramina  tigillum ¬
  excitat,  ut  subter  carrum  transeat,  &  terrae  firmetur,  ut
in  N.
N  Idem  Sejus,  qui  tigillum  humi  firmat,  ne  minor  Ergata  rece
dat,  dum  alter  tigillus  O  educitur.
O  Titius  suum  educit  tigillum,  inversumque  rursus  in  parvâ  Ergatâ ¬
  collocat,  demittitque  opem  ferente  Cajo,  prout  facit  Sejus
in.R.
P  Cajus,  qui  tigillum  deserens,  quem  tenebat  cum  Titio,  carrum
ascendit  Seji  tigillum,  ipsomet  Sejo  auxilium  praestante,  excitaturus, ¬
  ut  facit  idem  Cajus  in  V.
Titius  minorem  Ergatam  tenens,  ne  retrocedat.
R  Sejus,  qui  postquam  in  V  unâ  cum  Cajo  in  excitando  tigillo  adlaboraverit, ¬
  Titio  in  tenendâ  minori  Ergatâ  auxiliatur.
V  Cajus  elevato  tigillo  ità  ſe  ſe  accomodat,  ut  per  eum  adrepat,
prout  fecerat  Titius  in  I;  dumque  ipse  jam  adrepserit,  Sejus  huc
illuc,  prout  opus  fuerit,  accurrit,  quemadmodum  se  se  gessit  Cajus
in  H:  Titius  autem  minori  ergatae  insistit,  prout  hoc  ipsum  praestite
rat  Sejus  in  G:  hae  verò  operationes  semper  renovantur,  donec  Ty
burtinus  lapis  carro  insederit.
X  Tyburtinus  autem  lapis  carro,  ut  diximus,  impositus  colligatur,  si
opus  fuerit,  totque  eidem  carro  junguntur  equi,  quot  sunt  lapidis
Carragines:
TABULA  XVI.
DArrorum,  Carrucarumque  usus  admodum  Romae  frequens  est
siquidem  2000  circiter,  aestatis  praesertim  tempore  numerantur,
quibus,  mediocri  tamen  pretio,  quaecumque  rerum  genera,  &  maxima ¬
  etiam  pondera  transportantur.  Diversa  ſunt  eorum  nomina,
diversa  forma,  ac  magnitudo,  diversaeque  etiam  species,  quae  ad
40  circiter  ascendunt,  suumque,  vel  a  figurâ,  ſeu  ab  eo,  cui  deſtinantur ¬
  usui,  nomen  sortiuntnr.  Quaelibet  species  suam  habet  determinatam ¬
  magnitudinem:  axiùm  verò  crassitudo  moduli,  mensuraequae ¬
  instar  artificibus  inservit  ad  aliorum  lignaminum  crassitudinem
in  carruccarum  usum  statuendam,  prout  ponderis,  quod  sustineri,
transportarique  debet,  proportio  expostula  verit:  dictum  autem  pondus ¬
  singulis  Carragi  nibus  computatur,  quaelibet  verò  Carrago  3000
libras  attingit,  ut  supra  dictum  est.  Si  una  ex  hujuſmodi  Carragi  nibus
sit  sustinenda,  axis  juxta  crassitudinem  unciarum  6  componitur,  si  duae,
unciarum  8,  si  quatuor,  unciarum  10,  si  octo,  palmi  unius  supra  unciam: ¬
  dato  autem  majori  pondere  carruca  quatuor  instructa  rotis  efformanda ¬
  est,  quae  pondus  duplo  majus,  quam  simplex  carruca  sustinere ¬
  potest,  cum  in  eâ  pondus  ipsum  inter  duos  axes  dividatur.
Modus  quamlibet  Carraginem  dimetiendi  diversus  quidem  est,  juxta  reſità

  dei  materiali,  dai  quali  viene  costituita;  onde  non  se  ne
può  fissare  regola  certa,  nè  determinata;  ma  per  darne  qualche -
  contezza  s'  indica  ciò,  che  coſtituisce  la  Carrettata  delle
principali  materie.
La  Carrettata  del  Travertino,  e  di  ogni  altra  pietra  viene  costituita -
  da  30  palmi  cubi.  Quella  dei  Mattoni  comuni,  delle  Pianelle, ¬
  e  dei  Quadrucci,  dal  numero  di  333  di  essi  :  quella  di
Mattoni  grossi,  da  numero  166:  quella  di  Mattoni  quadri,
da  numero  100:  quella  di  docci,  da  numero  300:  quella  d'
Tegole,  da  numero  133:  quella  di  Tegole  maritate,  da  numero -
  100  di  esse,  e  cento  docci;  Quella  di  Gronde,  da  numero ¬
  67  :  quella  di  Pozzolana,  da  scorzi  16,  e  tanto  ne  tengono -
  le  Carrette,  che  a  poſta  ſi  fanno  di  tal  misura.
La  Carrettata  di  calce  si  forma  da  pesi  quattro:  ogni  peso  è  di
libbre  400,  ed  ogni  Carrettata  di  libbre  1600.
La  Carrettata  di  legni  o  pezzi  da  cucina,  i  quali  ſono  lunghi  palmi ¬
  3,  e  mezzo  almeno,  viene  coſtituita  da  una  Cataſta,  o  Paſ
ſo,  la  miſura  del  quale  è  lunga  palmi  14,  alta  palmi  5  d'avanti, ¬
  e  quattro,  e  mezzo  di  dietro,  perchè  vi  viene  la  parte  più
ſottile  del  pezzo.  Queſta  misura  ſta  a  Ripetta  ſopra  un  pianc
di  marmo  tra  due  colonnete,  ed  un  ferro  posto  sopra  di  esse
orizontalmente.
La  Carrettata  di  legna  da  Forni  ſi  compone  di  fascine  100,  che
ſtagionate  peſa  ciaſcuna  almeno  libbre  21,  ſicchè  tutta  la  Carrettata ¬
  peſa  libbre  2100.
La  Carrettata  di  grano  contiene  sacchi  dieci,  che  sono  rubbia
cinque  :  il  rubbio  è  di  quattro  quarte,  che  si  dividono  in  mezze, ¬
  la  quarta  è  di  scorzi  cinque  ,  e  mezzo;  lo  scorzo  è  quartucci -
  quattro:  il  quartuccio  è  misure  due;  il  detto  rubbio  peſa ¬
  libre  640:  la  Carrettata  di  grano  libbre  3200.
La  Carrettata  di  Vino  ſi  coſtituisce  da  quindici  barili;  il  barile
boccali  32,  il  boccale  pesa  libre  5,  once  4;  sicchè  il  Vino  solo
di  una  Carrettata  è  libbre  2560,  compresi  i  barili,  e  la  botte,
viene  a  pesare  libbre  3530.
La  Carrettata  dell'  Olio  si  forma  da  barili  12,  il  barile  è  di  28
boccali,  il  boccale  peſa  lib.5,  once  6;  ſicchè  l'  Olio  ſolo  di  una
Carrettata  peſa  lib.  1840,  coi  barili  pesa  lib.  2328.
La  Barozza  di  Fieno  comprende  ſome  10,  la  ſoma  peſa  lib.  300,
e  la  barozza  3000.
Carrette  più  usuali.
A  Carretta  detta  Baſtarda  da  Buoi,  o  da  Bufoli  per  trasporto  dei
Travertini  dalla  cava  a  Roma  con  uno,  o  più  para  di  Buoi,  o
Bufoli  :  B  Timonella  legata  al  timone  per  ſoſtenere  alta  la  Carretta, ¬
  quando  si  staccano  i  Buoi,  o  quando  inciampano,  acciocchè ¬
  non  cada  loro  sopra.
C  Baſtarda  da  Cavalli  per  trasportare  i  Travertini  per  Roma  con
uno,  o  più  Cavalli.
D  Barrucola  per  traſporto  di  travi,  ed  altri  peſi  di  lunghezza:
E  Parte  d'  avanti,  e  suo  Timone  :  F  Parte  di  dietro  con  altro
piccolo  Timone,  a  cui,  ed  alla  parte  d'avanti  si  lega  il  peso,
che  ſi  traſporta  :  G  Catene  attaccate  ai  rampini  delle  ſale  per
legare  il  peſo  :  H  Stanghe,  che  coll'  ajuto  di  tre  legni  facende
leva  ſtringono  le  legature  delle  catene  :  I  Funi,  che  tengono
ferme  le  stanghe.
K  Barrucolotto,  che  è  la  sopradetta  Barrucola  coll'  aggiunta  di
due  Coſciali,  che  uniscono  ,  e  fermano  la  parte  d'  avanti  a
quella  di  dietro  ,  e  formano  un  Carro  per  trasporto  di  gran
Travertini,  ma  non  iſterza  come  gli  altri  :  L  Cosciale.
M  Carretta  a  Caſsa  da  Cavalli  per  traſporto  di  cementi,  e  di  altre
cose.
N  Barozza  a  caſſa  da  Buoi  per  traſporto  parimente  di  cementi.
O  Carretta  a  ſcala,  o  Carrettone  da  Cavalli  per  moltissimi  usi.
P  Barozza  a  ſcala  da  Buoi,  e  Bufoli  per  molti  uſi.
TAVOLA  XVII.
Invenzione  di  portare  in  Bilancia  i  pesi  è  la  più  equa,  e  la
più  ſicura,  che  mai  poſsa  trovarſi,  mentre  divide  il  peſo  di
qualunque  macchina,  che  si  trasporti,  in  maniera,  che  ciascheduno ¬
  dei  Manuali  non  può  eſimerſi  da  portare  l'  intera  ſua  porzione ¬

            
Waiting...

Nutzerhinweis

Sehr geehrte Benutzerin, sehr geehrter Benutzer,

aufgrund der aktuellen Entwicklungen in der Webtechnologie, die im Goobi viewer verwendet wird, unterstützt die Software den von Ihnen verwendeten Browser nicht mehr.

Bitte benutzen Sie einen der folgenden Browser, um diese Seite korrekt darstellen zu können.

Vielen Dank für Ihr Verständnis.

powered by Goobi viewer