A. PROCÉDÉS DE CONSTRUCTION
Plin. Nat. hist. XXVI. — Vitr. II, v, VIII.
8 51. — Graeci e lapide duro aut silice aequato construunt veluti lateritios parietes :
Cum ita fecerint, isodomum vocant genus structurae ;
At cum inaequali crassitudine structa sunt, pseudisodomum.
Tertium est emplecton : tantummodo frontibus politis: reliqua fortuito colloçant.
Alternas coagmentationes fieri, ut commissuras antecedentium medii lapides obtineant, -
necessarium est in medio quoque pariete, si res patitur ; si minus, utique a
lateribus.
Medios parietes farcire fractis caementis, diamicton vocant.
Reticulata structura, qua frequentissime Romae struunt, rimis opportuna est :
structuram ad normam et libellam fieri, et ad perpendiculum respondere oportet.
52. — Et cisternas arenae purae et asperae quinque partibus, calcis quam vehementissimae -
duabus construi convenit ; fragmentis silicis non excedentibus libras. Ita
ferratis vectibus calcari solum, parietesque similiter.
Utilius geminas esse, ut in priore vitia considant aquae, atque per colum in proximam -
transeat maxime pura aqua.
55. — Calcem e vario lapide Cato Censorius improbat.
Ex albo, melior :
Quae ex duro, structurae utilior.
Quae ex fistuloso, tectoriis.
Ad utrumque, damnatur ex silice. Utilior eadem ex effosso lapide, quam ex ripis
fluminum collecto; utilior e molari, quia est quaedam pinguior natura ejus. Mirum
aliquid : postquam arserit, accendi aquis.
54. — Arenae, tria genera :
Fossitia, cui quarta pars calcis addi debet.
Fluviatili aut marinae : tertia.
Si et testae tusae tertia pars addatur, melior materia erit.
Ab Apennino ad Padum, non invenitur fossitia, nec trans maria.
55. — Ruinarum Urbis ea maxima causa :
Quod, furto calcis, sine ferrumine suo caementa componuntur.
Intrita quoque, quo vetustior, eo melior.
In antiquarum aedium legibus invenitur, ne recentiore trima uteretur redemptor;
Ideo, nulla tectoria eorum rimae foedavere.
Tectorium quidem, nisi ter arenato et bis marmorato inductum est, non satis splendoris -
habet.
Uliginosa, et ubi salsugo vitiat, testaceo sublini utilius.
In Graecia, tectoriis etiam arenarum qui inducturi sunt, prius in mortariis ligneis
vectibus subigunt.
