M. CETI FAVENTINI
ARTIS ARCHITECTONICAE PRIVATIS USIBUS ADBREVIATUS LIBER
De artis architectonicae peritia, multa oratione Vitruvius, Polio? aliique auctores
scientissime scripsere. Verum, ne longa eorum disertaque facundia humilioribus
ingeniis alienum faceret studium : pauca ex his, mediocri licet sermone, privatis
usibus ordinare fuit consilium.
Quae partes itaque coeli et regiones ventorum salubres aedificiis videantur; et qua
subtilitate nocivi flatus avertantur, aditusque januarum et lumina fenestris utiliter
tribuantur; quibusve mensuris aedificiorum membra disponantur ; quibus signis
tenuis abundansque aqua inveniatur; alia etiam quae aedificandi gracia scire oportet,
brevi succinctaque narratione cognosces.
DE PRINCIPIIS ARTIS ARCHITECTONICAE. — , I. I.
Primo ergo, quae principia ad architecturam pertinere debeant, studiose attendere
convenit. Omnia enim pulchro decore ac venusta utilitate fieri poterunt si, ante, hujus
artis peritus ordo discatur.
Nam architecturae partes sunt octo, quae sunt :
Ordinatio, dispositio, venustas, mensura, distributio, aedificatio, conlocatio,
machinatio.
Ex his, Graeci quinque vocabulis studium architecturae esse docuerunt. Nam :
Ordinationem, cagiy; dispositionem, éabegiy; venustatem et decorem, söcobuiay;
odulorum mensuras, coseta; dispositionem, oi ay appellaverunt,
Ordinatio est ergo membrorum dispositio; et constat ex quantitate, quam Graeci
ora vocant :
Quantitas est : modus singulorum membrorum universo respondens operi;
Dispositio est : apta rebus conclavium institutio ; et operis futuri forma, tribus
liguris divisa, quae a Graecis iséz appellatur.
flaec sunt ergo tres figurae : Ichnographia, orthographia, scenographia :
Ichnographia est: areae vel soli et fundamentorum descriptio;
Orthographia est : laterum et altitudinis extructio;
Scenographia est : frontis et totius operis per picturam ostensio.
1. Les principaux mss. de cet opuscule appartiennent aux bibliothèques de Wolfenbuttel
Paris et Valenciennes : M. Rose les rapporte au xe siècle. Le titre, longtemps flottant, a été
fixé par J. Haupt.
2. Nous risquons, entre les mots Vitruvius et Polio, l'interposition d'une virgule :
« Vitruvius, Polio et autres auteurs.... » Dans cet ordre d’idées, Polio se présenterait comme
un personnage distinct, auteur d’un traité parallèle à celui de Vitruve,