—
268
legibus  repugnant  prohibitivis.  Fieri  enim  potest,
ut  factum  naturaliter  licitum  et  perfecte  obligatorium
iure  positivo  prohibitum  plane,  hinc  arbitrio  civium
omnino  exemtum  sit.  Accidit  hoc  in  specie  circa
usuras,  quibus  leges  civiles  varia  ratione  resistunt;
et  quidem  a)  ratione  quantitatis.  Ne  enim
creditores  improbum  captarent  lucrum,  iura  nostra
ad  certam  usuras  reduxerunt  summam,  quam
creditor  nulla  ratione,  sive  ex  pacto,  sive  ex  alio
fundamento,  usuras  petat,  excedere  potest.  Sic
Ulpianus  L.  3.  §.  6.  D.  de  ann.  legat.  liactenus
inquit,  legatum  usurarum  valere  debet,  quatenus
modum  probabilem  usurarum  non  excedit.  Ratio
in  promtu  est.  Teste  enim  POMPONIO  L.  55.
D.  de  Legat.  I.  Nemo  potest  in  testamento  suo
cavere,  ne  leges  in  suo  testamento  locum  habeant.
Est  autem  quantitas  legitima  vel  ordinaria,  quae
in  regula  obtinet,  ac  solum  sortis  usum  respicit,
vel  extraordinaria,  quae  tunc  locum  invenit,  si
ex  singulari  quadam  ratione  leges  excessum  quanti
ordinarii  tolerant,  quorsum  inter  alia  nauticum
foenus  pertinet;  b)  quoad  currum,  cui  finem  leges
imponunt,  simulac  summa  usurarum  ipsi  sorti
aequalis  est;  c)  quoad  obiectum,  sic  enim  usurae
usurarum  legibus  expresse  prohibitivis  repugnant.
Facilis  largior,  haec  omnia  iuri  naturali  absoluto
per