ARCHITECTURAE
CAPUT VIII
DE ARENAE NATURA PROBANDA
Arenae 151 fossiciae genera sunt tria : nigra, rubra, carbunculus 132. Ex his, quae
manu comprehensa stridorem fecerit, optima et purgata erit ; quae autem terrosa luerit,
non habebit asperitatem: itemque si in vestimentum candidum missa et effusa nihil
sordis reliquerit, idonea erit 133.
Si vero 134 non fuerit unde arenae fodiantur, tunc de fluminibus, aut de glareis
erit excernenda 135, aut de littore marino. Sed marina arena in structuris hoc vitium
habet ; tarde siccatur , unde onerari se continenter non patitur ; et, nisi intermissionibus -
136 requieverit opus, pondere gravata structura rumpetur : cameris etiam salsum
humorem remittendo tectorium opus saepe resolvit.
Fossiciae vero celeriter siccescunt, et tectoria non laedunt, et concamerationes 137
utiliter obligant. Sed fossiciae recentes statim in structuras 138 mitti debent ; fortius enim
comprehendunt caementa : nam si sub sole diutius fuerint , aut imbribus pruinisque
solutae, et terrosae et evanidae 139 fiunt . Fossiciae itaque cum recentes sunt, tectorio
operi propter pinguedinem non conveniunt 140. Fluviaticae autem propter macritatem
signino operi incongruentes 141 sunt : sed bacillorum 142 subactionibus in tectorio opère
recipiunt soliditatem. In caementitias autem structuras pura arena mittatur.
EMENDATIONES ET VARIAE LECTIONES
135 Ed. Pol. excernenda erit
131 Exorditur Codex Vat. 2. hoc caput sic : His
136 Attendendum sedulo est ad interpunctionem ,
dictis redeamus ad ordinem. Haec non reperiunt
referendo incisum nisi intermissionibus etc. ad sequens
aliis Codicibus, et clare demostrant, respicere tria cae, -
et minime ad antecedens unde etc. , ut rectus
dicti Codicis intrusa, uti iam in anpita -
a Scrij
ir sensus : claritati utilis erit particula et ante
notatione 129 indicavi .
nisi data a Codice Vat. 2.
132 Vitruvius (Lib. II cap.4) hisce tribus generibus
137 Cod. Vall. camerationes.
addit canam, et Palladius (de Re Rust. I 10) loco carbunculi -
nominat canam.
138 In Codice Vat. 2. habetur structura.
139 Dabant Codices Vat. 1. Vall. vanidae. Emendavit
133 Lectio Codicis Vat. 1. a Poleno recepta sic se ha
Vascosanus edendo evanidae : intactam Codicis vocem
bet, Quae autem terrosa fuerit , eamque in vestimentur
ut sequiori temcandidum -
si miseris , et effusa si nihil sordis relinque
reliquit Polenus putans fieri pe
pore vanidae dicerentur res,
riori latinae linrit -
, idonea erit : huic consonat scriptura Vaticani 2.
guae aevo evanidae appellabantur. Mihi vero in voce
mutatis tantum autem in si, et verbis si miseris et el
illa potius Amanuensis videre videor oscitantiam, unde
sa in miseris si effusa: Vallicellianus vertit solum
cum Vitruvio reposui evanidae. Poteram etiam cum Corosa -
in terrenosa. Ne
egotium perfecisse arbitratus est
ascosanus edendo :
dice Vat. 2. tradere vanae, sed prior vox significatum
tem terrosa fuerit, si in
exhibet magis aptun
stimentum candidum missa , moxque excussa nihil
140 Si recolantur ea, quae scripsit Vitruvius (Lib. Il
reliquerit, idonea erit. Quaecumque recipiatui
), clarius luce apparebit, excidisse a Codicibus
semper prodibit falsus : si enim arena
imper in vestimentum candidum missa et
particulam negativam non, quae verbum conuid -
sordis relinquet. Duce Vitruvio (Lib. II
veniunt comitari debeb
at. En memorata verba : Recentes
cap. 4) textus ad suam refertur integritatem , verbis
autem fossitiae, cum in structuris tantas habeant vir
qude autem terrosa fuerit addendo praetermissa noi
,hae in tectoriis ideo non sunt utiles, quod pinhabebit -
asperitatem, et haec referuntur ad antecedenidini -
eius calx aqua commixta propter vehementia -
: cum enim declaraverit Anonymus, optimam
tiam non potest sine rimis inarescere . Quare eam par
quae manu comprehensa stridorem
ticulam a Codicibus et Editionibus praetermissam suo
jubiungit, uti Vitruvius, quae autem terfuerit, -
non habebit asperitatem. Post haec transit
Vat. 2. incongruge.
liud experimentum, o
1 concipitur his emendatis
142 Corru
odicum lectionem secutus et
verbis : itemque si in ves
entum candidum missa et
nus edendo
rrum: rectam Vascosanus dan
sordis reliquerit, idonea erit,
cillorum, uti legendum esse iam demonstravi in anno¬Vall. -
erg
tatione 11 ad caput quartum Libri secundi Vitruvii.
