ARCHITECTURAE
Aquae  38  ergo  fontanae  aut  sponte  perfluunt,  aut  saepe  de  puteis  abundant:  quarum -
  si  tales  copiae  non  erunt  59,  signis  infrascriptis  4o  quaerendae  sunt.  Sub  terra  capita -
  aquarum  et  proxima  fontibus  altiora  puteis  colligenda.  Ante  solis  itaque  ortum  in
locis,  quibus  41  aqua  quaeritur,  aequaliter  in  terra  procumbatur,  et  mento  deposito  per
ea  prospiciatur:  mox  videbis,  in  quibuscumque  locis  aqua  latebat  4a,  humores  in  aëra  45
supra  terram  crispantes,  et  in  modum  tenuis  nebulae  rorem  spargentes  ;  quod  in  siccis
et  aridis  locis  fieri  non  potest.  Quaerentibus  ergo  aquam  diligenter  erit  considerandum,
quales  terrae  sint  :  certa  enim  genera  sunt,  in  quibus  aut  abundans  aut  tenuis  aqua
nascitur  44.  In  creta  tenuis,  scilicet  exilis  45,  nec  optimi  saporis  invenitur  ;  in  sabulone
soluto  tenuis,  limosa,  et  insuavis,  altioribus  locis  mersa  46  ;  in  terra  nigra  stillarum  humores -
  exiles  magis,  ex  hibernis  liquoribus  collecti,  saporis  optimi  spissis  et  solidis  locis
subsidentes  47.  Glarea  48  vero  mediocres  et  incertas  venas  habet  49,  sed  egregia  suavitate. -
  In  sabulone  masculo,  et  arena,  et  carbunculo  certiores  et  salubriores  et  abundantiores -
  sunt  copiae  aquarum.  In  rubro  saxo  et  copiosae  et  bonae  inveniuntur;  sed  providendum -
  erit,  ne  inter  rimas  saxorum,  quando  suspensae  sunt  50,  decurrant.  Sub  radicibus -
  montium  et  in  saxis  silicibus  uberiores  et  salubriores  et  frigidiores  aquae  inveniuntur -
  51,  Campestribus  autem  fontibus  salsae  et  graves  et  tepidae  et  non  suaves  erunt  :
sed  si  sapor  bonus  invenitur,  scito  eas  de  montibus  sub  terra  venire  in  medios  campos -
  ;  ibique  umbris  arborum  contectae  praestabunt  montanorum  fontium  suavitatem.
Signa  autem  investigandae  aquae  alia  huiusmodi  invenientur  :  tenuis  iuncus,  salix
erratica,  alnus,  vitex,  arundo,  hedera,  alia  quoque,  quae  sine  humore  nasci  non  possunt -
  :  cum  52  autem  in  lacunis  similia  nascuntur,  facile  his  credendum  non  est.  Itaque
EMENDATIONES  ET  VARIAE  LECTIONES
levis  :  sed  in  duobus  superioribus  locis,  tenuis  ab  Anoducantur; -
  quomodo  ex  puteorum  fossionibus  habeantur
nymo  contraponitur  abundanti,  ideoque  tenuis  sona
quae  nocivae  aut  salubres  sint  .  Primam  et  secundai
idem  ac  exilis.  Hac  de  causa  libenter  a  Codice  Vat.
e  disquisitionem  in  hoc  capite  ;  tertiam  in  sexquartam -
  in  quarto;  quintam  in  quinto.
recipio  loco  sed  particulam  scilicet  ;  suspicionem  tame
3  Cod.  Vat.  2.  Aliquae.
non  abiiciens,  verba  scilicet  exilis  glossam  esse  in  te
39  Dabat  mendose  Codex  Vat.  1.  cuius  si  tales  copic
tum  intrusam.  Codex  Vall.  dat  et  exilis,  uti  in  Vitruviano -
  textu  (Lib.  VIII  cap.  1).
unt  :  minus  male  Codex  Vall.  cuius  tales  copie
unt  :  bene  Codex  Vat.  2.  cuius  aquae  si  talis  c
a  in  sabulone  soluto  limosa  et  insuavis  di
optime  Polenus  cum  Vascosano  edidit  qua
truvio  (Lib.  VIII  cap.  1),  si  inferioribus  locis
copiae  non  erunt.
47  Dant  Codices  Vat.  1.  Vall.  et  Editiones  subsi
od.  Vall.  infra  descriptis.
od.  Vall.  locis  in  quibus.
ntes  :  sed  Codex  Vat.  2.  servat  subsidentes,
42  Cod.  Vall.  lateat.
quia  magis  in  rem  facit,  et  in
43  Quamvis  Editores,  et  Codices  Vat.1.  Vall.  server
vio  (Lib.
cap.  1  )  legitur,  in  spissis  et  solidis  locis
in  dère  ,  tamen  Codicem  Vat.  2.  potius  se
subsidunt
qui  habet  in  aëra;  melius  enim
lartus  as
48  Dedi  Glarea  cum  solo  Codice  Vat.  2.,  licet  alii
actioni  humorum,  qui
surgunt  in  aërem.  Vi
Codices  et  Editiones  omnes  habeant  Glareae.  Nomen
vius  item  scril
Il  cap.  1):  humores  concris
enim  illud  in  singulari  usurpatur  ab  aliis  Scriptoribus,
pantes  et  in  d
à  surgentes  —  Codex  Vat.  2.  ante
et  praecipue  a  Vitruvio  (Lib.  VIII  cap.  1).
supra  terram
ed  non  omittit,  uti  ratus  est  Pol
49  Edidi  pariter  habet  ob  rationem  supra  allatan
44  Melius
solo  Codice  Vall.  edere  nascitur,
cum  Codice  Vat.  2.  Codices  alii  et  Editiones  servant
reliquis  Codicibus,  et  Editionibus  dare  n
ralem  numerum  habent.
scatur;  locutio  enim  h
leic  amat  potius  modum  indic
50  Cod.  Vall.  sunt  suspensae
quam  subiuncti
51  Cod.  Vat.  2.  frigidioresque  invenientur.
Haesit  mihi  aqua  in  considerandis  verbis,  In  creta
52  Codex  Vat.  1.  dat  Quo;  Vat.  2.  quom  ;  Vall.  quo
mnuts  sed  exilis,  Codicis  Vat.  1.  receptis  ab  Editoribus
niam:  Vascosanus  quum;  Polenus  quando.  Locutioni
Excogitavi  principio,  vocem  tenuis  signisicare  idem  ac
convenit  melius  quom  sive  cum.