DE ARCHITECTURA
XXXX* altitudinem praeter fastigium XIIII *. Fastigii autem altitudo
a strato ad summum cubita XVI *. Exibat autem in altum, et supra -
medium tectum fastigium non minus cubita duo : et supra extollebatur -
turricula cubitorum XVIII, trium tabulatorum ' ; in qua tabulato -
summo “ statuebantur scorpiones et catapultae , in inferioribus
EMENDATIONES
XXX... XXXX — Aliquid heic ab Amanuensibus omissum fuisse, nemo ex Editoribus novit, qui iuxta Codices -
dederunt tantummodo : Habuerat autem intervallum cubitorum XXX. Übi, quaeso, erat hoc intervallum?
Altitudinem solum testudinis infra nominat Vitruvius; quae vero eius latitudo et longitudo ? Omissionem hanc
Parisienses Editores dedisse rra, quod et constructionis rationi, et Codicibus a Barbaro, Turnebo (Adv.
XXIII 31), et Rigaltio (in Onosandrum) visis repugnat. His itaque usus rationibus, non dubitavi addere post
numerum XXX, voces in latitudine, et in longitudine XXXX. Amanuenses procul dubio a numerorum similiem -
inducti ea verba omiserunt.
tudine in
umerus XVI, qui a Codicibus exhibetur, et ab Editoribus repetitur , excepto Veneto scribente -
XV, vitiatus est. Id ut evincatur, sufficiat animadvertere, integram altitudinem, fastigio comprehenso, ad
sedecim cubita assurgere ; ideo praeter fast.
igium, nempe, fastigio dempto, minor esse debet altitudo quantitate -
illa, quae non minor cubitis duobus fastigio assiignatur -
ab Athenaeo (de Mach. pag.4), et a Vitruvio ipso,
Ideo numerum XIIII reposui, qui fortasse scriptus XIV permutatus fuit a Notariis in XVI. Athenaeus (I. c.
dat cubita XIII S altitudini testudinis praeter fastigium, unde apparet, ipsum in constructione cubita dudimidio -
tribuisse fastigio ; verum ego minimam fastigii mensuram praeelegi, et integrum numerum dedi
XV1 — Cum Codicibus Editores retinent VII putantes, heic de simplicis fastigii altitudine rem esse. Idem
senserunt Interpretes , qui vocem strato pro tabulato summo acceperunt
t. Non animadvertam , absurdam esse
tantam fastigii altitudinem; hoc unum moneam, de fastigii altitudine, cons
sona Athenaei praeceptis, inferius mentionem -
esse in Codicibus, quorum lectio a locundo perturbata mox restituetur . Patet igitur, hoc in loco non
de simplicis fastigii, sed de integrae testudinis altitudine, quae aliter non indicaretur, agi ; ideoque vocen
strato sic absolute positam accipiendam esse pro tabulato imo, sive basi testudinis. Nunc si computetur altitudo -
fastigi, quae est duorum cubitorum, cum altitudine praeter fastigium, quae statuta est in cubitis quatuordecim, -
orietur numerus XVI, qui, uti docet etiam Athenaeus (de Mach. pag.4), integram testudinis ab
ima basi ad summum fastigium altitudinem repraesentat,
et supra ... tabulatorum — Haec erat Codicum et Editionum saec. XV lectio
pra medium tectum fa
stigium non minus cubita duo, et supra extollebatur turricula cubitorum IIIIt
prum. Textus hic,
ter quamdam mensurarum commixtionem, quas ordinabimus, recte se habet. Docet enim Vitruvius, in m
tecti, sive melius tabulati iuxta Athenaeum (de Mach. pag. 4), fastigium assurgere altitudine non minore duobus -
cubitis, et supra extolli turriculam. Heic vero orta es
infusio; numerus enim IIII, qui datur inter voces -
cubitorum et tabulatorum neutiquam convenire potest. Si enim ad cubita referas, nimis exigua erit turri
culae altitudo; si ad tabulata, nimis magnus erit numerus ille : praeterea una semper deerit dimensio. Narrat
Athenaeus, trium tabulatorum fuisse turriculam: hinc itaque argui, turriculae altitudinem fuisse cubilorum
AVIII; in turribus enim ipsius Diadis supra descriptis adverti, numerum tabulatorum eam habere cum nume
ro cubitorum in altitudine proportionem, uti 1: 6. Quamobrem restitui lectionem sic, cubitorum XVIII, trium
tabulatorum. Hisce praemissis, immorari non iuvat in reprehendenda locundi licentia, qui sic edidit ; et supra -
medium tecti fastigium turricula lata non minus cubita XII, et supra extollebatur altitudine quatuor tabutatorum. -
Huiusmodi lectio, in qua, praeter alia merito damnanda, frustra requiris fastigi altitudinem, recepta -
est ab Editoribus ceteris, dempto Schneidero, qui nudam Codicum scripturam retulit, scribens cubitam
cum quibusdam Codicibus, eamque vocem uncis secludens,
ILLUSTRATIONES
18 Docet e contra Athenaeus (de Mach. pag. 5), in itaque suspicari, aut in Vitruvio legendum ese tabutapulatis -
summis catapultas positas fuise, et in in¬ latis summis . in inferiort, aut in Athenaeo coriferiori -
tantum congestam fuise aquam : Possumus
gendum esse textum. Sed quaecumque esset dispositio
