LIBER DECIMUS CAP. XIII
possint , exponam ’ : et primum de catapultis et scorpionibus . Omnes
proportiones eorum organorum ratiocinantur ’ ex proposita sagittae longitudine, -
quam id organum mittere debet ; eiusque nonae partis fit foraminum -
in capitulis magnitudo 2, per quae tenduntur nervi torti 3, qui
EMENDATIONES
exnonam — Quae in hoc et sequenti capite sananda suscepimus in vulnerato, imo dilaniato textu, tot sunt
ut singula in EMENDATIONBUS enucleare longum nimis fuisset. Quare monitus esto, Lector, de iis omnibus, quae
sive mensuras et proportiones emendatas, sive descriptionis membra suis locis reposita spectant, in THESAURO rem
haberi, ubi tum veterum Scriptorum auctoritate, tum rectae rationis argumento variarum lectionem necessitas
aperietur. Reliqua de more in EMENDATIONIBUS hisce reperientur.
Omnes ratiocinantur — Dabant Codices et Editiones saec. XV, omnes proportiones eorum organorum ra
tiocinatorum, in quo postremo verbo mendum latere, cito dignoscitur. Ampliorem tamen emendationem aggres
sus est locundus, qui, sublata voce organorum, cetera sic posuit, nunc Bononiensi Codice nunc Florentino
juvante, Omni igitur proportione eorum ratiocinata ; quibus neque sensus, neque sequens locutio cohaeret.
se gesserunt Rodus, Bipontina, et Schneiderus, qui, mutato tantum verbo ratiocinatorum in ra
me igiturs
nantur, Codicum scripturam rursus in apricum protulerunt, dum Editores alii cum locundo abierunt. Nobis
assentitur Pontedera, qui tamen pro ratiocinatorum emendabat ratiocinatde erunt
ILLUSTRATIONES
murorum , ut mitterent sagittas , et saxa grai
erant posita ; unde nervus arcus in prima recte tenum -
est ex Sacris Litteris (Paralip. I1 2
sus, in secunda retro tensus erat , ex quo concinne
illis verbis clare docent, Oziae tempore iam c
tensa dici potuit
prima recte tensa , secunda i
mnitas fuisse catapultas et balistas. Credo equidem, ir
cialia nomina ma-Praeter -
generalia sortitae suitapultariam -
artem principium duxisse;
chinae quaedam. Sic vapapéris appellata est
a migrando sub Dionysio seniori incr
ventris, et depéog, quae aëris ope intendebatu
tum habuisse , uti de aliis etiam bellicis machinis di
sis locis adhibebatur; ooquae -
in n
4); a Siculis inde Graexit -
Athenaeus (de Mach. pag
ßoho, quae multa
ae ex aere conficiebatur; oh
plicari et conciliari p
cos eam accepisse, et sic e
tela simul iactare poterat. Haec fusius declarata sunt
sunt allata loca Diodori, Aeliani, Aristotelis
in iam citatis Illustrationibus.
i ; demum a Graecis Romanos illam recepisse et pe
Circa inventionem machinarum eiaculantium praesto
cisse, uti alter Athenaeus (Deipn. VI 106) affirmat
est Plinius (Hist. Nat. VII 57), qui, scorpionem Cretas:
2 Eamdem proportionem inter longitudinem sagitcatapultam -
Syros: Phoenicas ballistam invenisse, iuxte
tae et diametrum foraminis Philo (Belop. pag. 55), et
Hero (Belop. pag. 142) dederunt.
3 Variis modis appellat Vitruvius restes ex nervis
referens ad Dionysii senioris, Siciliae tyranni, te
aut capillis tortis, e quarum agglomeratione et tensiora: -
cui concinit Aelianus (Hist. Var. VI 12) sic: 0 de
eic nervi torti, cane -
oritur vis expulsiva machin
ro Aio ; in quo textu annoaa -
ua
pite sequenti funes, et capite subsequenti rudentes dide -
Dionysio iuniori , unde puto ibl
tandum, rem ess
cuntur. Primum nomen materiam tantum indicat, sepost -
jy omissas fuisse ab amanuensibus voces apog oo;
cundum est vocabulum generale, tertium vocabulum
quod non animadvertentes docti viri conciliationem
quod rudent
speciale. Rudentes ex eo dicti fuerunt, q
inter Diodorum et Aelianum praetermiserunt, et duunibus -
nautinempe -
stridorem quemdam dant, uti de fi
bium reliquerunt, utrum Dionysio seniori vel iuniori
ud Virgilium (Aeneid. I v. 87) Insequitur clamorqu
esset . Aristoteles
inventum attribuendum
stridorque rudentum, Ovidium (Trist. Tel.
oruit (de Rep. VII 1
longe a Dionysii obitu
tenti stridunt Aquilone rudentes, Noniun
his machinis loquitur tamquam de recenti inter Graeis, -
et alios
n eorum etymologiarum
sidorum ir
ciae populos invento. Narrat Plutarchus (Apopht. Lac.
m, cum vento verberantui
Rudor nauticorum fun
Archidamo Agesilai filio, qui regnavit aeta
p. 53),s
catapultarum et balistarum, cum
ime funibus (
te Arist
im primum Spartam fuisse ex
lis, allatam tu
entur, aptatur. At vocabulum generale serv
Sicilia catapultam. At eius originem multo antiquio
totam funium agglomerationem sive mataxam E
rem firmiter credo; cum quatuor saeculis ante Diony¬Tabula -
CXXXV (Fig. 24), funes dicam, qui vocantu
sium seniorem Ozias fecit in Ierusalem diversi generis
révot a tensione, et etiam vepal a qualitate materiei.
machinas , quas in turribus collocavit, et in angulis
