DE ARCHITECTURA
ad praesidia periculi et necessitatem salutis sunt inventa, idest scorplonum, -
catapultarum, et balistarum rationes, quibus symmetriis comparari
ILLUSTRATIONES
hastas emittat ; huic interpretationi favet Nonius (loc.
Quae sagittas emittunt, catapultae a Vitruvio aj
),Catapulta, iaculum celer, vel sagitta. Nuncupatur
lantur, et a Festo (in voce Trifax). Quae lapides
s aut ioßoh tamam -
ab aliis doßohos, aut à
dicuntur balistae ab ipso Vitruvio , Pl.
t sagittas. Quae b
quam eiaculans hastas, res acu
act. IV sc. 2 v. 16), Cicerone (Tusc. II 2.
4), Ovilista -
a Latinis dicta fuit, a Graecis hßoh
dio (Trist. Iel. 2 v. 48), Valerio M. (Mem.1 8 e
des sive petras emittei
iltero Seneca (Hippol. v. 535)
rerpoßo)o.
Seneca (de Clem. 1
li et infimi aevi ßa, ßa
ptoribus
ropr. Sern
V 23), Nonio
Tacito (H
tioni adversa-). -
Huic disti
ppellata est, uti late in memoraa -
tionibus exp
otandum autem, Polyir -
Caesar in Commentariis (de Bello Civ. II 2,9
bium (Hist. V 4) usum fuisse voce 6éln. Balistam a ßá
ubi saxa e catapultis, et asseres cuspidibus
vulgo creditur. A similitudine
ginem duxisse,
balistis missos in Massiliensi obsidione scribl
um scorpione g2
traxit, uti
ad asseres a balistis vibratos, hoc nostram senten
cem docui
Belop. pag. 122) . Deri
t; balista enim, quae capax est saxi, p
getius (loc
re asseres : at quomodo saxa e cate
a subtilibus spiculis, quae ad instar
ictuum cau
scorpionis, mortem inferunt. A goxirant? -
En loci verba ; ne aut tela tor.
saxa ex catasagittas -
spargit, alii ducunt. A gz
o exaserfringerent -
iterent. Vo
tit aliquis. Prima et secunda cor
pultis lateritiu
niectura maitapultis -
in
Poliorc. II),
sertas fuisse a Celso , suspicatur Lipsius (P
iorem, quam re
probabilitatem praeseferunt.
Alteram inte
inas iaculatorias distinctionem
cui assentior, praesertim cum Caesar generali voce tormentis -
usus sit , a qua concinne tota periodus regi
nda est, dedit Hero (Belo
in ésiroa et rahiva. Euthyt
test sine alterius subsidio. Ceterum observandum
intonae ad lapides emittendos erant concurrit, -
a saeculo
to in denominationibus machinarum -
similium co
onem quamdam ortam fuisse
ade ad primas catapultae et scorpiones, ad secundas -
balistae referri debent. Graecam distinctionem
in Ammiano (Hist. XXIII 4), Vegetio (Inst. Mil. IV
praetermiserunt Bito et Philo. Ambas denominationes
Sidonio (Carm. XXII v. 123
10) eveniss
dederunt simpliciter Athenaeus (de Mach. pag. 3,5
fusius observavi in O
pusculo edito Romae anno mpcccxi
et Hero lunior (de Mach. cap. 18). Lipsio minime h
cui titulus (Illustrationes Prodromae
voces innotuerunt :
riptores Gra
Baroccius, Folardus, Si
cos et Latinos de Belopoeia
berschalgius
viter eas attigerunt: Guisgeneris -
est catapultarum , et reputatur tamqua
chardus vero et Raml
bachius dum illas explicare nisi
catapulta. At secundum Vegetium (loc. cit.
sunt, errorum congratis -
nobis reliquerunt. Ex
nes erant instrumenta manualia
nubalistae
Vitruvii Commenta
solus Newtonus de illis br.
ad eiaculandas minores :
ctae; et iuxta Amvem -
mentionem egit. Nihilominus Graecae distinctie
1 (loc. cit.) scorpiones dicebantur etiam onagri,
nis triplex mihi occurrit interpretatio. Cum machina
int generis monanconi et lapides eiaculabant,
euthytona facile tenderetur, e contra palintona iterappellabantur -
fun
fundae, -tam -
tensionem requireret non solum ope sucularum,
d ignoscendum aetati,
qua duo memorati Aused -
etiam polyspastorum, ers
gatarum, et tympanorum,
annotavi.
pserunt, uti su
uti Vitruvius ipse docet i
; hinc p
Apud C
raecos etiam
laedam varietas in nominibus
ri potuit évra sive,
machinarum belopoeicarum reperitur. Sic )n
ve iterum tensa. Altera
ionem ex Herone
communiter a Scriptoribus dicitur machina pro sag
accepi : nervus :
arcus, quando intendebatur euthytona,
tis aut hastis iaciendis ; apud quosdam tamen es
jagittae post
eriorem partem immittebatur, et in
generalis, uti enucleate in meis Prodromis Illusti
sona aliquantum a lapide remotus constituebat
nibus explicavi. Derivata vox creditur a xatà et re
prima igitur absque ullius rei interpositione idest
quia machina adversus hostes tela vibrat ; putat alilus, -
quod aliquando significat éusu sive évsis, e
quis, vocem deductam a zarà contra et réhen scutum,
cunda retro nàh explicari potest, quasi illa
quia sagittae ex illa machina emissae scuta
perforatinus -
tensa, haec retro tensa. Verum ex diversa
bant; alii demum a xard,
quae praepositio in
chinarum constructione etymologiam petendam esse
tione denotat etiam
iter, et rélen, quae vox sec
pro certo habeo. Euthytona sive catapulta, u
dum Hesychium et
praeter ipsi propriam scuti
scriptione apparebit, duo hemitonia in eade
significationem, sagittam et
oque significat,
linea habebat;
palintona autem sive in balista
quod reapse huiusmodi machina fo
ter sagittas vel
hemitonia a re
à recedebant, et retro ad angulum
