LIBER DECIMUS CAP. XII
CAPUT XII
DE RATIONE METIENDI ITER PERACTUM RHEDA VEL NAVI
ransfertur nunc cogitatio scripturae ad rationem non inutilem sed summa -
solertia a maioribus traditam, qua in via rheda sedentes, vel mari
navigantes scire possimus, quot millia numero itineris fecerimus . Hoc
autem erit sic. Rotae, quae erunt in rheda, sint latae per mediam diametrum -
pedum quaternum et sextantis ’, ut, cum finitum locum habeat
in se rota, ab eoque incipiat progrediens in solo viae facere versationem, -
perveniendo ad eam finitionem, a qua coeperit versari, certum
modum spatii habeat peractum pedum xu s. His ita praeparatis, tunc in
rotae modiolo ad partem interiorem tympanum stabiliter includatur, habens -
extra frontem suae rotunditatis extantem denticulum unum. Insuper -
autem ad capsum rhedae loculamentum firmiter figatur, habens tympanum -
versatile in cultro collocatum et in axiculo conclusum, in culus
tympani fronte denticuli perficiantur, aequaliter divisi numero quadringenti, -
convenientes denticulo tympani inferioris: praeterea superiori tympano -
ad latus figatur alter denticulus prominens extra dentes. Super
autem tertium tympanum planum, eadem ratione dentatum, inclusum
in altero loculamento collocetur, convenientibus dentibus denticulo, qui
in secundi tympani latere fuerit fixus: in eoque tympano foramina fiant
quantum diurni itineris milliariorum numero cum rheda possit exiri,
minus plusve rem nihil impedit : et in his foraminibus omnibus calculi
rotundi collocentur, inque eius tympani theca, sive id loculamentum
est, fiat foramen unum habens canaliculum, qua calculi, qui in eo tympano -
impositi fuerint, cum ad eum locum venerint, in rhedae capsum
et vas aeneum, quod erit suppositum, singuli cadere possint. Ita cum
rota progrediens secum agat tympanum imum, et denticulum eius singulis -
versationibus tympani superioris denticulos impulsu cogat praeterire,
ILLUSTRATIONES
sed non ita facile e textu auferri posse verba illa credo.
Animadvertunt Perraultius et Galianus, diamenachina -
ea repetita reperiuntur
imo enim in altera n
trum hanc non convenire circumferentiae pedum duoaxtantis. -
Praeterea apud oper
dum quaternum et se
decim cum dimidio infra datae, quia non responde
os Mechanicos viget etiam nunc proportio nume
proportioni numeri septem ad viginti duo iam Vitru
unius ad tria inter diametrum et circumferentiam; hovii -
temporibus cognitae : ideoque expunxerunt et sexrumque -
praxi se acommodasse Vitruvium, credibile
tantis, quod consilium amplexi sunt Rodus, Bipontina
est, cum reapse circumferentia statuatur in pedibus
et Schneiderus in eorum textibus, et laudavit Strati
duodecim cum dimidio.
cus. Horum principium in dubium revocari non potest,
