LIBER DECIMUS CAP. VI
Id autem ex trutinis, quae staterae ° dicuntur, licet considerare.
Cum enim ansa propius caput, unde lancula pendet, ibi uti centrum
est collocata; et aequipondium in alteram partem scapi per puncta vagando, -
quo longius, aut etiam ad extremum perducitur, paulo et impari’ -
pondere amplissimam pensionem parem perficit per scapi librationem -
examinatio longius a centro recedens’ : ita imbecillior aequipondii
brevitas maiorem vim ponderis momento deducens sine vehementia,
molliter ab imo sursum versus egredi ’ cogit fulcrum .
Quemadmodum etiam navis onerariae maximae gubernator ansam
gubernaculi tenens, qui ôg 3 a Graecis appellatur, una manu momento
EMENDATIONES
ibi uti centrum — Codices fere omnes habent ubi ut centrum, eorumque lectionem repetiverunt Editores unieposuit -
particulam et cum
versi, Schneidero excepto, nisi quod locundus in Editionibus ann. 1522, 152.
odici adhaerens posuit ut.
Codicibus Vaticanis 5, 10, Chisiano 2, ac Bononiensi. Schneiderus Franeckerar
ni etiam in Florentino 1. Communis lectio sensum perturbat; Schneideriana
ad centrum, quam scripturam invel
accurata non est. Quare cum Codicibus Vaticano 10, Mediolanensi 2, et Sagrediano scripsi ibi uti centrum;
atque ita optime se habere videntur om
1, paulo etiam pari pondere, primus deprehenpaulo -
et impari — Absurdam Codicum et Editionum lectionem
paulo etiam dispari pondere. Melius tamen Rodus, et cum eo Bipontina
dit Galianus, qui illam correxit sic.
ac Schneiderus ex etiam pari effecerunt et impari, quibus adstipulor . Aequipondium namque parvum est ac
impar pondus, si cum amplissimo onere lanculae imposito comparetur.
t examinatio longius a centro recedens .
examinatio ... recedens — Dabant Codices ac Editiones saec. XV et
acta est a locundo ; et examinationem
Ea lectio, quae sic profecto recipi non poterat, in hunc modum rednon -
est opus vi , u
longius a centro recedentem, annuentibus ceteris, praeter Schneiderum . Profecto tanta
qua tantum suppressa, uti fecit Schneiderus, per
restituatur locutio a male inserta particula et perturbata,
erducitur, subaudito adverbio cum,
nmodo verbum
spicuus assurgit sensus ; nam vox aequipondium regit tantum
periodi est positum, et alterum verbum perficit a voce examinatio pendet
quod initio
V verbum futurum expunxit locundus cun
fulcrum — Datum ab universis Codicibus et Editionibus saec. X
ceteris ; at id restituit Schneiderus , cui tamen videtur in eo latere vocabulum lancem significans. Profecto
recipi nequit ea lectio; attamen tum ut Codicum ratio habeatur, tum ut claudicanti lectioni feratur auxilium
quae tum ob sin
aliquid ex eo verbo est eruendum. Variis institutis tentaminibus , vocem fulcrum ri
orem scapi partem
litudinem cum verbo Codicum, tum ob significatum in rem cadere visa est. Sub ea ve
appensam habens sibi lanculam, hanc et pondus imindicari -
credo , quae generatim fulcrum dici potest, cum
ent, cum reapse aequipondium si paulo ulterius quam
positum fulciat. Ita optime tum locutio tum sensus se hab
oportet a centro recedat, partem alteram scapi, quae lancem appensam tenet, cogat elevari.
ILLUSTRATIONES
7 Verbum egredi videtur prima fronte minus aptun
6 Ut melius intelligantur ea, quae de statera fatur
in hoc loco : at non desunt exempla, quae huic verbo
Vitruvius , utile erit , huius in
pud Sallustium
significationem dent ascendend
quae mani
declarare. Ansa est
nontis egressus
leuli vert
neramine.
(de B. lugurth. ca
tam. II v. 136) Altius egressus
est ; et in Ovidic
a illa habens duas
unam brevio
caelestia tecta cren
istinet lanculam, ub
ponitur materies
8 Ambiguus est vocis ôtaé significatus: modo enim
tanda, scilicet pondus, et alt
longiorem pungubernaculum, -
modo eiusdem ansam peculiari
ctis notatam, qua perducitur aequipondium usque ad
nificat, quemadmodum testatur Pollux (Onoquilibrium. -
Examen est stilus ille scapo infixus, qui
I89). In hoc Vitruvii loco accipitur sub seim -
intra ansam se continet , neque in aliquam parcunda -
significatio
tem inclinat, indicat aequilibrium
