LIBER DECIMUS CAP. II
CAPUT II
DE MACHINA TRACTORIA EX DUOBUS TIGNIS CUM SUCULA
taque incipiemus de his, quae raro veniunt ad manus, ut nota sint, explicare -
: primumque instituemus de his , quae aedibus sacris, ad operumque -
publicorum perfectionem necessitate comparantur, quae fiunt ita,
Tigna duo " ad onerum magnitudinem ratione expediuntur ; a capite a
fibula coniuncta, et in imo divaricata eriguntur ; funibus in capitibus
collocatis' et circa dispositis erecta retinentur. Alligatur in summo trochlea, -
quem etiam nonnulli rechamum 2 dicunt: in trochleam induntur
orbiculi duo per axiculos versationes habentes; per orbiculum summum
EMENDATIONES
Tigna duo — Universi Editores, Interpretes, et Expositores a locundo decepti legerunt tigna tria, et machinam -
trimembrem, scilicet tribus tignis constantem, quae a nobis dicitur capra, Gallis chevre, Hispanis cabrig,
Anglis crab, Germanis hebezeug, verbis et schematibus dederunt contra omnium Codicum et Editionum saec. X
auctoritatem, in quibus habemus tigna duo. Ortisius tantum, etsi alios Editores secutus sit, tamen credidit,
maxime probabilem esse lectionem Codicum et Editionum
V, et bina tigna esse sufficientia , et tam
Romae
quam Matriti sic adhiberi observavit. Ortisii coniectura placuit Stratico,
qui tamen eam figuravit in
schemati
ibus ex tribus tignis, uti reliqui. At vero fateor, cum primum in locur
ndeam lectionem incidissem,
statim depravatam eam deprehendisse. Et re quidem vera Codicum et Editionum saec. XV consensus in re possibili, -
scilicet in statuendo machinam duorum tignorum, non parvi erat momenti . De machinis , quae raro veniunt -
ad manus, explicationem dare sibi proposuerat Vitruvius, non de communibus. Si ex tribus tignis constabat -
machina, cur non declaraverat Vitruvius, chelonia figenda esse in
i duobus ex tribus tignis? quomodo explicari -
poterant retinacula, funes antarii, totus ille apparatus -
ad elevandam machinam, et similia alia, qu
clare per se patent, cum ea ex duobus membris coalescat? His difficultatibus percitus ad veteres Scripte
recurri, et feliciter Aristotelem (Quaest. Mech.XIX) loquentem de machina bimemb
eni, nec non Pa
um ergo Vitruvil
(Collect. Mathem. lib. VIII) eamdem, utpote ab Herone traditam, memorantem aud
pore haec machina iam i
motuerit, minime dubitavi, antiquam servandam esse lectionem, machinamque bimemagitur -
de Romanis antiquitatibrem -
constituere ; et summa animi voluptate in Piranesii volumine tertio, in quo a
bus , machinam bimembrem deprehendi ad elevanda ingentia saxa mausolei Caeciliae Metellae, in quo aliquot
foramina visuntur adhuc ad recipiendum duo tigna machinam constituentia.
endendus est locundus. Namque apte post orbiper -
orbiculum summum — Partim laudandus
ibus saec. XV desiderabatur, quamque claritas descriculum -
adiecit summum, quae vox in Codicibus
ptionis exigebat. Non ita vero dicendum de pronomine cuius addito ante orbiculum , quod non modo nihil
prodest locutioni, sed eam quodammodo enervat. Dum itaque summum recepi , expunxi cuius cum Schneidero. -
Editores ceteri utrasque voces retinuerunt.
ILLUSTRATIONES
orbiculi inseruntur, scissum sit . Hanc colens etymolo¬1 -
Aptius esset vocabulum colligatis, quam aliud
quod rimam item:
collocatis datum ab omnibus textibus scriptis et imgiam -
Martinus (Lex. Phil.)
vani conatus Rhod
ificat, vocem trahere mi
pressis : at cum aliquo modo rem hoc indicare posni -
et Martini videntur. Vossius apud Schneiderum a
sit, vulgatam lectionem violare necessarium non duxi
neauoi vel xava vocem repetit: sed hoc nihil ad rem fa¬2 -
Arduum negotium a
qui vocis rechaggreditur, -
vult invenire, aut de
vel scriere, -
observat Schneider
mum originem
petens a tribus orptum -
fuisse suspicatur principit
disputare. Rhodiginus (Lect. Ant. XXVI 2
biculis: quod tamen a re alienum est; agitur enim de
pouès scissura ducit , fortasse quia lignum, in quod
