DE ARCHITECTURA
et quatenus eorum partes tangunt summam planitiem liquoris, apparent, -
uti sunt, directi , cum vero sub aqua sunt demissi per naturae
perlucidam raritatem remittunt enatantes a suis corporibus fluentes imagines -
ad summam aquae planitiam, atque hae ibi commotae efficère
videntur infractum remorum oculis aspectum ?.
Hoc autem sive simulacrorum impulsu, seu radiorum ex oculis effusionibus, -
uti physicis placet, videamus, utraque ratione videtur ita
esse, ut falsa iudicia oculorum habeat aspectus . Cum ergo quae sunt
vera, falsa videantur, et nonnulla aliter, quam sunt, oculis probentur, -
non puto, oportere esse dubium, quin ad locorum naturas aut
necessitates 6 detractiones aut adiectiones fieri debeant ; sed ita ut nihil
in his operibus desideretur : haec autem etiam ingeniorum acuminibus,
non solum doctrinis efficiuntur'.
Igitur statuenda est primum ratio symmetriarum , a qua sumatur
sine dubitatione commodulatio': deinde explicetur operis futuri et locorum -
imum spatium longitudinis et latitudinis , cuius cum semel constituta -
fuerit magnitudo , sequatur eam proportionis ad decorem apparatio, -
ut non sit considerantibus aspectus eurhythmiae dubius, de qua,
quibus rationibus efficiatur, est mihi pronunciandum.
EMENDATIONES
commodulatio — Verisimile non videtur, neminem ex tot Editoribus advertisse, absonam heic esse Codicum
vocem commutatio, et ei substituendam esse aliam commodulatio , qua utitur Vitruvius in eodem subiecto Libro
tertio cap. 1 : Proportio est ratae partis membrorum in omni opere totiusque commodulatio, ex qua ratio efficitur -
symmetriarum. Itaque sine dubitatione edidi commodulatio.
ILLUSTRATIONES
5 Dicam clarius : remi sub aqua demissi remittunt Tég d o i uo ai rò
perlucidam raritatem suas imagiéo, -
ai oo éyypéi, o à a dper -
naturalem maris
nes enatantes et flut
entes usque ad aquae superficiem
para àvevpigxeiv, où rng nac à ino Suia,
atque hae ibi deflexae efficere videntur infractum ocua -
u; architecti enim finis
lis aspectum. Physica ratio cuique patet, quia nempe
est opus extruere iuxta imaginationem concinnum, et
magines e medio densiori ad rarius transe
quoad licet investigare remedia iuxta visionis falla¬6 -
Vox necessitates, quam heic adhibet
Vitruviu
ciam, non verae aequalitatis et concinnitatis, sed conpost -
naturas, respondet ad le
rum circumstantias
quod ad vision
lem. Ceterum de rebus,
prolixius supra dixerat ad naturam loci aut usum au
prae oculis habere debent architecti in ae
speciem . Quare opus non est ad emendationem Meiciis -
corumque partibus disponendis relate ad visionis
steri confugere, qui (Comment. N. Goetting. VI p. 139)
effectus, non heic tantummodo, sed aliis etia
voci illi substituere vellet excelsitates.
ris locis, quotiescumque datur occasio, agit
7 Ad hoc spectant praeceptum verba H
leliodori La
quae a me recensita fuerunt in annotatione quarta carissaei -
, seu Damiani Philosophi (de Opticis cap. 14) :
pitis primi Libri primi.
