DE ARCHITECTURA
secundum puteum dextra ac sinistra defodiantur aestuaria ; ita, quemadmodum -
per nares, spiritus ex aestuariis dissipabuntur ?. Cum haec sic
explicata fuerint, et ad aquam erit perventum, tunc puteus ? ita seplatur -
structura, ne obturentur venae 3.
Sin autem loça dura erunt , aut nimium venae penitus fuerint",
tunc signinis operibus ex tectis, aut a superioribus locis excipiendae
sunt copiae . In signinis autem operibus haec sunt facienda : ut arena
primum purissima , asperrimaque paretur ; caementum de silice frangatur -
ne gravius quam librarium; calx quam vehementissima mortario
misceatur , ita ut quinque partes arenae ad duas calcis respondeant °.
Eorum fossa ad libramentum altitudinis , quod est futurum , cavetur;
EMENDATIONES
aut nimium ... fuerint — Optimam fere omnium Codicum et Editionum saec. XV lectionem foedavit locundus, -
ut Vitruvium aliter, quam senserat , loquentem induceret . Dabant Codices , aut nimium vende penitus
undus aut in imum venae penitus non fuerint violato sensu , et syntaxi ipsa laborante. Nifuerint; -
scripsit loct
hilominus in locundi verba jurarunt Editores insequentes, si demas Schneiderum, qui Codicum et Editionum
quam iure meritoque amplector, suadente item Pontedera: loquitur
saec. XV scripturam in lucem revocavit
profundae sint venae, ut nullus earum usus esse possit.
enim Vitruvius de hypothesi, qua nimiu
ILLUSTRATIONES
4 Puteorum dimensiones a Vitruvio praetermissas
quoniam plerumque
alumen, bitumei
elitum pestis exh
docent Palladius (de Re Rust.
), et Anonymus
educit , quorum spi
les quatuor cavo
4) assignant
lant , et occupatis statim nai
extorquent
nisi quis jugae sibi velocitate succurrat : P
ucturae quoquoversus. Scribit itaqu
ladius : Fodiendus est autem puteus latitudine ocuam -
descendatur ad intima , in eis locis luce
dum quoquoversum , ut binos pedes structura co
jonis accensam, quae 5
si extincta non suerit, pericuudat. -
Inquit Anonymus: Puteum ers
lum non timebis ; si ve
ro extinguetur, c
o fodere de
a binis pet
tbes serece
locus, quem spiritus mortifer occupabit. Eadem simill
is latum pedibus octo, ut
tuor cavo relinquat. Ali
circuitu surgat , et quat.
mis verbis habet Anonymus (Comp. Arch. cap.
utem fossionibus diligenter est caputeorum -
imadversionem subdit Palladius (loc. cit.): Sed dun
ne fodien
joditur puteus, si terra non stabit vitio g
eris dissous -
periculum fiat, quoniam ex te
i, aut humore laxabitur, t
men , et bitumen nascitur; quae res , cum in
tabulas obiicies directas
phur, alur
lique, et- eas transversis vectibus sus
stinebis, ne fose -
convene
jferos spiritus emittunt
tro odore reprimunt di
occupatis naribu.
dientes ruina concludat. Fere eadem verba Anonymus
poribus, et , si non inde cito fugerint , celer
que (loc. cit.) adhibet.
5 Praeceptum hoc repetit Plinius (Hist. Nat. XXXI
riuntur. Hoc autem malum, ubicumque suerit, hac re
one vitabis . Lucerna accensa in eum locum demi¬): -
Cum ad aquam ventum est , sine arenato opus
ae si ardens remanserit , sine periculo dergit, -
ne venae obstruantur. Dixit Anonymus (Comp
Juod si ereptum ei lumen fuerit , cavendu
Arch. cap. 4) : Sed cum aqua inventa suerit, signinis opeerit, -
ne in eum locum descendatur . Experimenti 1
ribus parietes struantur ita, ne venarum capita excluaperto -
est ; nemo enim nescit, aërem, qui alendantur. -
Ambo Scriptores uti Vitruvius indicare voluemmnae -
non sit idoneus, item respirationi non
runt, imam putei structuram, ubi sunt aquae venae,l
sse aptum.
pidibus tantum bene dispositis conficiendam esse, ne
3 Remedium defodiendi aestuaria dextra ac sinistra
adhibito mortario, quod facile venas obturare poss
itei, ut ex eis, tamquam per nares
noxius spirit
6 Ratione inter calcem et arenam a Vitruvio dassipetur -
, dant item Plinius (Hist.
Nat. XXXI 28
ta aliam meliorem inventam esse , docet Anonymus
illadius (de Re Rust. IX 9), et Anonymus (Comp.
(Comp. Arch. cap.4) , ut una calcis ad duas arenae
Arch. cap. 4).
partes misceretur.
