LIBER OCTAVUS CAP. VII
CAPUT VII
DE PUTEIS ET CISTERNIS
Sin autem fontes non sunt, unde ductiones aquarum faciamus, necesse -
est puteos fodere . In puteorum autem fossionibus non est contemnenda -
ratio , sed acuminibus solertiaque magna naturales rerum rationes -
considerandae , quod habet multa variaque terra in se genera
Est enim, uti reliquae res, ex quatuor principiis composita: et primum
est ipsa terrena; habetque ex humore aquae fontes; item calores, unde
etiam sulphur , alumen , bitumen nascitur ; aërisque spiritus immanes,
qui , cum graves per intervenia fistulosa terrae perveniunt ad fossionem
puteorum, et ibi homines offendunt fodientes, vi naturali vaporis obturant -
in eorum naribus spiritus animales *’; ita qui non celerius inde
effugiunt, ibi interimuntur. Hoc autem quibus rationibus caveatur, sic
erit faciendum . Lucerna accensa demittatur, quae si permanserit ardens ,
sine periculo descendetur 2: sin autem eripietur lumen a vi vaporis, tunc
EMENDATIONES
vi naturali ... animales — Vulneratus ab amanuensibus locus hic ita traditur a Codicibus fere omnibus ; ut
naturali vaporis obturante eorum naribus spiritus animales: quaedam tamen reperiuntur in Codicibus nonnullis -
varietates , quarum in THESAURo erit ratio . Editiones saec. XV Codicibus concinunt, mutata tantum voce
japoris in vapore. locundus expungit ut, et edidit naturali vapore obturant in eorum naribus spiritus amales, -
ceteris plaudentibus, nisi quod Schneiderus et Polenus restituerunt ut, quod profecto admitti nequit.
Verumtamen quin prorsus expungatur, emendatio ex ea particula desumatur, eius loco posita voce oi, quae facillime -
in ut conversa fuit. Hac autem recepta voce, servabitur Codicum fere omnium lectio vaporis, ac perfectus
cum Vitruviano contextu consensus, in quo paulo inferius scriptum est : sin autem eripietur lumen à vi da
ris etc. Ceterum, ut omnia rite procedant, servanda est locundea scriptura obturant in pro obturante, cui em
dationi suffragatur Bononiensis Codex, itemque Florentinus 1, omissa tamen praepositione . V. ILLUSTRATIONES
ILLUSTRATIONES
lorsqu'elles leur entrent par le nez. Huic assimilatur
1 Phrasis, obturant ... spiritus animales, in proprio
by the natural va¬Newtoni -
interpretatio: obstru
eius verbi sensu accepta nimis impropria mihi visa
of their nostrils. Galianus serviliter vul
pour, the breath o
erat ; ideoque suspicabar, e loco iam vitiato excidisturano -
nelle loro narici col
gatum textum reddidit: ott
se verbum aliud , quod regeret spiritus animales
gli spiriti animali. Sobrie Ortisius de
vapore naturale
legendum esse , obturant eorum nares , et reprii
vapor natural
respiracion con su
dit: les t.
spiritus animales, quod verbum ab Anonymo (Cor
tisii interpreta
de naribus verbum non facit. Ort
Arch. cap. 4) in hac eadem re exponenda adhibet
quam exhibuit Rodus: so versetzen depar -
est illa ,
Nihilominus cum metaphorice huiusmodi significatus
schädlichen Dünste ihnen den
huic verbo tribui possit ac alterius reprimere, u
epetit Plinius
2 Lucernae accensae experimer
apud Lucretium (de Rer. Nat. IV v. 867) id usu¬(Hist. -
Nat. XXXI 28): Depressis puteis sulphurata
tum legimus, ab interpolatione abstinendum cen
aluminosa occurrentia putearios necant. Experim
is verbi recepta significatione . Audiamus nunc
tum huius periculi est demissa ardens lucerna, si ex
etes, quorum n
punctum tulit. I
guatur. Scripsit Palladius (de Re Rust. IX 9
accurate Perraultius Vitruvianum sensum expe
fodiendis puteis cavendum est fossorum peric
en leur bouchant les conduits de l' esprit animal ,
