LIBER OCTAVUS CAP. VI
extolletur ’ : namque vehemens spiritus in aquae ductione solêt nasci ,
ita ut etiam saxa perrumpat, nisi primum leniter et parce a capite aqua
immittatur, et in geniculis aut versuris alligationibus aut pondere saburrae -
contineatur : reliqua omnia, uti fistulis plumbeis, ita sunt collocanda. -
Item cum primo aqua a capite immittitur, ante favilla immittetur -
26, ut coagmenta, si qua sunt non satis oblita, favilla oblinantur 27.
Habent autem tubulorum ductiones ea commoda : primum in
opere , quod si quod vitium factum fuerit , quilibet id potest reficere:
etiamque multo salubrior est ex tubulis aqua quam per fistulas ; quod
plumbum videtur esse ideo vitiosum ", quod ex eo cerussa nascitur ;
haec autem dicitur esse nocens corporibus humanis 2. Ita, si quod ex
eo procreatur, id est vitiosum, non est dubium , quin ipsum quoque
non sit salubre. Exemplar autem ab artificibus plumbariis possumus accipere, -
quod palloribus occupatos habent corporis colores : namque cum
fundendo plumbum flatur, vapor ex eo insidens corporis artus , et inde
exurens eripit ex membris eorum sanguinis virtutes. Itaque minime fistulis -
plumbeis aqua duci videtur, si volumus eam habere salubrem.
EMENDATIONES
Ita ... extolletur — Haec datur a Codicibus lectio; ita librata planitia tubulorum aut decursus et expressionis -
non extolletur. Codices secuti sunt Editores universi , nisi quod locundus cum reliquis immutavit aut
in ac. Verum huiusmodi lectioni aequo animo acquiescere, plura vetant. Nam primum heic non agitur de li
brandis, sed de alligandis tubulis, uti antecedentia et sequentia clare produnt; deinde inaudita prorsus dicenc
ratio est, planitia decursus et expressionis . Vitium in hoc loco subesse fassus est Schneiderus, at medelam no
reperit. Mihi autem, re maturum in examen adducta, visum est edere: Ita ligata planitia tubulorum ad decu
sus et expressiones non extolletur, scilicet, alligatis tubulis, qui sunt in plano, cum aliis, qui sunt in decur
et in expressione, planitia tubulorum non extolletur. Haec optimum constituunt cum hypothesi, de qua agitur, -
nexum adeo necessarium, ut quidam ex Interpretibus consonam corrupto loco tribuerint explicationem.
quod ... vitiosum — Dabant Codices et Editiones saec. XV, quod per plumbum videtur esse ideo vitiosum
Emendatione locum indigere vidit locundus, ac textum restituisse sibi visus est, mutata voce vitiosum in ot
ego autem aliam censui ineundam esse ratiosa, -
subintellecta aqua. locundo obsecuti sunt Editores ceteri ;
caretur. Locum sedulo perpendenti, praeser
tionem, ut perfecte tum syntaxis tum sensus ad integritatem révoc
tim ea quae sequuntur, facile apparet, heic plumbum esse locutionis subiectum ; quare , quoniam aliqua réquiritur -
emendatio , corrigendum non est adiectivum vitiosum, sed expungenda praepositio per, quae pro
prium loci sensum perturbat.
ILLUSTRATIONES
formam veterum fistularum plumbearum relatam à Po
26 Hanc diligentiam adhiberi praecipit etiam Palleno -
(in Frontinum art. 20), quamvis etiamy
ladius (de Re Rust. IX 11) : Sed antequam in iis aquae
rotundae inveniantur in antiquis ruderibus.
cursus admittatur, favilla per eos mixta exiguo liquore
formam tubulorum fictilium lingulatodecurrat, -
ut glutinare possit, si qua sunt vitia tuborum
praecepta
27 Ut melius aquarum ductiones per fistulas
ryat Palladius (de Re Rust. IX 11)
28 Eadem ob
beas, et tubulos fictiles intelligantur, in subiect:
quod est salubrius et utilius, fictilibus tubis cum
Fig. 22) ideam dedi ventris A A, colliquiabula -
CXVI (
imbeis fistulis ducere
.. Ultima ratio est
rii B, lapidum perterebrator
geniculis,
rum CC i
tas noxias reddunt . Nam cerusa
plumbo
itiam duce
castelli D, quod collocari debet ad dis
quae aqu
torum actuum ab altero. Praeterea addidi (Fig. 32) creatur attrito, quae corporibus nocet human
