DE ARCHITECTURA
si quando vitium aliquis locus fecerit, non totum omneque opus contundatur, -
et in quibus locis sit factum, facilius inveniatur: sed ea castella -
2 neque in decursu , neque in ventris planitie , neque in expressionibus, -
neque omnino in vallibus, sed in perpetua fiant aequalitate ?
Sin autem minorem sumptum ’ voluerimus, sic erit faciendum. Tubuli -
crasso corio ne minus duorum digitorum fiant ex testa, sed ita, ut
bi tubuli ex una parte sint lingulati 23, ut alius in alium inire convenireque -
possint ; coagmenta autem eorum calce viva ex oleo subacta sunt
illinenda ; et in declinationibus 24 libramenti ventris lapis est ex saxo
rubro 2 in ipso geniculo collocandus, isque perterebratus, ut ex decursu
tubulus novissimus in lapide coagmentetur, et primus etiam " librati
ventris ; ad eumdem modum adversus clivum novissimus librati ventris in
cavo saxi rubri haereat, et primus expressionis ad eumdem modum coagmentetur. -
Ita ligata planitia tubulorum ad decursus et expressiones non
EMENDATIONES
minorem sumptum — Mutila merito habenda erat Codicum, et Editionum saec. XV scriptura, minore sumptu
voluerimus, sic etc.: itaque credidit locundus eam reficere , additis verbis aquam ducère post voluerimus. Huiusmodi -
additionem receperunt omnes ab eo Editores, quibus etiam ego adhaesissem, nisi longe minori Codicum
violatione alia praesto esset emendandi ratio, quam Bononiensis Codex suppeditavit. Scribatur itaque cum hoc
ninorem sumptum, et perfecta obtinebitur locutio, quin aliquid contra Codicum consensum addere oporteat,
uti egit locundus.
etiam — Legitur in Codicibus et in Editionibus saec. XV ex librati ventris. Corruptam lectionem restituit
Iocundus edens similiter librati ventris, cui faverunt Editores reliqui. At nonne melius ad Codices propius ac
cedere, et ponere adverbium etiam, quod probabiliter latet sub illa praepositione ex, vel saltem aliquam cum
ea voce habet analogiam?
ILLUSTRATIONES
stella sunt diversa ab illis, quae memoformam -
lingulae redactarum, ut in tabulae summa
21 Hae
pitis. Castellum, de
foramina intromitterentur, lingulae appellantur. Pliiit -
in cita
nius (Hist. Nat. XXXI 31) alia utitur phrasi, dum ino, -
erat magnum receptac
ex fabrica cum triplici immissario et minoribus recequit -
, tubos esse debere commissuris pyxidatis, ita ut
t. IX 11) de tubis
superior intret . Palladius (de Re Ri
ptaculis ad distribuendam aquam; quae vero he
morantur castella , sunt
parva receptacula ex i
ipsit : ex una parte reddantur angusti , ut palmi
ad distantiam duorum ac
atio unus in alterum possit intrare . Huic iisdem ferad -
dignoscendum faci
lius locum, ubi vit
tium accidit. De his castellis loquime -
verbis concinit Anonymus (Comp. Arch. cap. 6).
tur Plinius (Hist. Nat. XXXI 31), dum scribit item
Omnes Vitruvium sectantur in assignando tubis crassistella, -
prout res exiget .
tudinem binum digitorum.
22 Per haec verba indicat Vitruvius, castella non
24 Cave ne vocem declinationibus stricte interpre
onstruenda esse in desc
le in ventre, neq
pro ea tubulorum parte , quae deorsum ve
ibus, sed in libra
ascensu aquarum, ne
nim indicatur a Vitruvio per aliam vocen
anitie. Ratio in promptu est : si enim castella me
cursus . Vox illa heic sonat idem ac deflexionibu.
moratis in locis construerentur, aqua efflueret ab his,
et indicat extremitates , ubi venter cum decursibucum -
ad punctum,
quod libella capitis fontis inferius
1 expressionibus coniungitur, quas inferius veret, -
se elevavisset
appellat.
23 Dicti fuerunt hi tubuli lingulati, quemadt
Non explicat Vitruvius, quo genere essent haec
dum a Vitruvio ipso Libro decimo cap. 11, ubi dessaxa -
rubra : probabile est, ea fuisse , quae memorat
bitur organum hydraulicum, extremitates tibiarum in
capite septimo Libri secundi .
