DE ARCHITECTURA
roscidus aér, in corpora fundens humorem, efficit ampliores corporaturas
vocisque sonitus graviores. Ex eo quoque sub septentrionibus nutriuntur -
gentes immanibus corporibus, candidis coloribus, directo capillo et
rufo, oculis caesis, sanguine multo, quoniam ab humoris plenitate caelique -
refrigerationibus sunt conformati. Qui autem sunt proximi ad axem
meridianum, subiectique solis cursui, brevioribus corporibus, colore
fusco, crispo capillo, oculis nigris, cruribus invalidis, sanguine exiguo
solis impetu perficiuntur. Itaque etiam propter sanguinis exiguitatem timidiores -
sunt ferro resistere ; sed ardores ac febres sufferunt sine timore, -
quod nutrita sunt eorum membra cum fervore. Itaque corpora, quae
nascuntur sub septentrione, in febri ’ sunt timidiora et imbecilla, sanguinis -
autem abundantia ferro resistunt sine timore
Non minus sonus vocis in generibus gentium dispares et varias habet -
qualitates . Ideo quod terminatio orientis et occidentis circa terrae
librationem, qua dividitur pars superior et inferior mundi, habère videtur -
libratam naturali modo circuitionem , quem etiam mathematici
horizonta dicunt : igitur cum id habemus certum, animo suscipientes
a labro , quod est in regione septentrionali , lineam traiectam ad id,
quod est supra meridianum axem, ab eoque alteram obliquam in altitudinem -
ad summum cardinem, qui est post stellas septentrionum, sine
dubitatione animadvertemus, ex eo esse schema trigoni mundo , uti organi, -
quam gau Graeci dicunt. Itaque 3 quod est spatium proximum
EMENDATIONES
in febri — Nullo modo tolerari poterat lectio Codicum et Editionum a febri, vel febre, vel febribus. Remedium -
huic afferre putaverunt Philander, Barbarus, Laëtus, et Polenus auferendo verbum sunt: sed remedium
malo fuit peius. Mihi autem locutio plana fieri videtur mutatione maxime simplici; nam si loco praepositionis
a scribatur in, omnia bene se habebunt. Febris enim heic, uti nemo non videt, indicat aegrotantis statum, non
causam, qua timidiora et imbecilla fiunt corpora eorum, qui nascuntur in partibus septentrionalibus.
suscipientes — Nullum profecto locum heic habere
potest phrasis per Codices et Editiones vulgata animo
: probabilius mihi videtur, scripsisse Vitruvi
sustinentes :
ium animo suscipientes idest concipientes ; agitur enim de
mathematica demonstratione, quam lectoris conceptui proponit. Philander, qui vulgatam phrasim tueri voluit,
eam explicavit, ac si esset cogitatione fingentes ; sed haec interpretatio vulgatae phrasi non respondet.
lineam traiectam — Si attendatur scriptura Codicum recepta ab Editoribus omnibus linea traiecta, sensus
prorsus abest a locutione, syntaxi ipsa deficiente. E contra si dicatur lineam traiectam , bene se habet verborum -
constructio, animo suscipientes ... lineam traiectam ; recte autem tunc congruit periodus cum sequentibus -
, ab eoque alteram obliquam, quae ab eodem reguntur participio.
ILLUSTRATIONES
3 Ut parumper implexam verborum constructio- altitudinis etc. Vitruvius de more, quemadmodum alib
nem reperias , dic : Itaque nationes, quae sunt sub etiam innuimus, pronomen relativum quod concordare
eo loco, quod est spatium proximum imo cardini ab facit cum sequenti nomine spatium, et minime cum
axis linea in meridianis finibus, propter brevitatem antecedenti loco,
