LIBER OCTAVUS CAP. V
CAPUT V
DE AQUARUM LIBRATIONE UBI DE CHOROBATE
Nunc de perductionibus ad habitationes moeniaque, uti sieri oporteat,
explicabo : cuius ratio est prima perlibratio . Libratur autem dioptris,
aut libris aquariis ’, aut chorobate; sed diligentius efficitur per chorobaten, -
quod dioptrae libraeque fallunt. Chorobates autem est regula
longa circiter pedum viginti ; ea habet ancones 2 in capitibus extremis
aequali modo perfectos , inque regulae capitibus ad normam coagmentatos -
; et inter regulam et ancones a cardinibus compacta transversaria 3,
quae habent lineas ad perpendiculum recte descriptas ; pendentiaque ex
regula perpendicula in singulis partibus singula , quae , cum regula est
collocata , eaque tangent aeque ac pariter lineas descriptionis , indicant
libratam collocationem. Sin autem ventus interpellaverit, et motionibus
lineae non potuerint certam significationem facere , tunc habeat in superiore -
parte canalem longum pedes quinque, latum digitum, altum
sesquidigitum , eoque aqua infundatur : et si aequaliter aqua canalis
summa labra tanget, scietur esse libratum. Ita eo chorobate cum perlibratus -
situs ’ fuerit , scietur quantum habuerit fastigii.
EMENDATIONES
perlibratus situs — Incredibile videtur, nemini ex Editoribus suspectam fuisse Codicum lectionem; ita eo
chorobate, cum perlibratum ita fuerit , scietur, quantum habuerit fastigii. In hoc enim inciso, dum inutiliter
quod regat verbum habuerit. Aptissimam emendationem in su
petitur adverbium ita, deest subiectum,
tur situs, mutato etiam perlibratum in perlibratus, optimum
acua voce ita subesse vidi, quae si efficial
stituet sensum, suamque locutioni syntaxim reddet.
ILLUSTRATIONES
non est, illa eadem instrumenta exhibere, quae indica¬1 -
Ut aliquo modo Vitruvii verba illustrarem, rere -
voluit Vitruvius, sed ea, quae si non perfecte fortuli -
in Tabula CXV duas formas dioptrarum ad libranma, -
tamen usu antiquis respondeant dioptris et libris
da loca (Fig. 12, 22), quas dedit Ortisius : dum per
aquariis. Ceterum varias earum figuras et descri
anulum manu apprehensum suspensum remanet inter -
alios Picardus (Traité du nivell
strumentum, per foramina di
dederunt
rae oculus dirigi
l'Acad. des Sciences an.MDCLXXXXIX)
Libhea allaria
Coupletus (Mém. de
t ex duobus cylii
n inter se communicantibus (Fig.
Lipsiae an. MDCCXI
Hartsoekerus (Act.
quor est ad eamdem altitudinem duorun
s Leupoldus (Theatrum Staticum Par. 1'
2 Multa disserit circa vocem ancones Schneiderus
drorum, oculus per aquae in his contentae su
vanas de more agglomerans eruditiones. Dicam tanragit -
operationem: male Galianus libram
excurrens per
m, ancones heic indicare parvas regulas magnae reaquariam, -
minime pro instrumento ope aquae libraid -
normam coagmentatas, uti aperte
oni inserviente, sed
nstrumento in genere ad lirpretatur -
; si ita se
randam aquam addic
declarat
3 Discordes sunt Interpretes in transversariis cho
um ad librandam aqu
haberet, quodlibet instrument
robatis collocandis. Aliqui enim, uti Barbarus, Perraappellationem -
illam sibi vindicaret, et e contra specia
ultius, Galianus, et Ortisius, transversaria constituunt
le heic indicatur a Vitruvio. Meum consilium profecto
