LIBER SECUNDUS CAP. II
CAPUT II
DE RERUM PRINCIPIIS SECUNDUM PHYSICORUM
PRAECEPTA
IVunc revertar ad propositum, et de copis, quae aptae sunt aedificiorum -
perfectionibus, quemadmodum videantur esse a natura rerum
procreatae , quibusque mixtionibus principiorum congressus temperentur, -
ne obscura sed perspicua legentibus sint, ratiocinabor'. Namque
nulla materiarum genera, neque corpora, neque res sine principiorum
coetu nasci, neque subiici intellectui possunt: neque aliter natura rerum
praeceptis physicorum veras patitur habere explicationes 2, nisi causae,
quae insunt in his rebus, quemadmodum, et quid ita sint, subtilibus rationibus -
habeant demonstrationes.
Thales quidem primum aquam putavit omnium rerum esse principium -
. Heraclitus Ephesius, qui propter obscuritatem scriptorum a
Graecis corso est appellatus, ignem . Pythagoreorum vero disciplina
adiecit ad aquam et ignem, aëra et terrenum ’. Democritus, quique est
eum secutus Epicurus, atomos, quae’ nostri insecabilia corpora, nonnulli -
individua vocitaverunt. Ergo Democritus , etsi non proprie res
nominavit, sed tantum individua corpora proposuit, ideo ea ipsa dixisse
EMENDATIONES
Pythagoreorum ... terrenum — Periodus Pythagoreorum etc. iacet in omnibus Codicibus et Editionibus inserta -
inter illam Democritus etc. et alteram Ergo Democritus etc.; ibi sermonis filum abrumpit, antecedens a
consequentia separando. E contra si suo loco reponatur, uti
ignem, recto cursu fluit oratio.
Vitruvius enim cum primum dixerit, Thaletem statuisse pro prir
erum aquam, Heraclitum ignem;
bene subdit, Pythagoreos ad aquam et ignem adiecisse aëra et terrenum.
quae — Habent Codices cum Editionibus saec. XV, Philander, ac Laëtus quos. Tenent iuxta Codicem Bononiensem -
Editiones locundi, Machaeropioei, Barbari , Galiani, Rodi, Bipontinae, et Poleni quas. At, cum
apud Vitruvium pronomen relativum concordet cum sequenti nomine, scripsi quae cum Schneidero.
ILLUSTRATIONES
De rerum principiis fusius Vitruvius agit in Liperiodi -
Pythagoreorum etc. falsam positionem, de qua
bri octavi Praefatione, ubi aperte se Pythagoreorum
EMENDATIONIBUS
noverunt . Quaeso
loctrina circa atomos
doctrinae fautorem ostendit. V. ILLUSTRATIONES ad praenmune -
habet I
fatum locum.
lagoreorum sententia de quatuor elementis ? I
2 Clarius dicam : neque aliter natura rerum iuxta
ure considerata , in hac periodo Vitruvius ratiphysicorum -
vere explicari potest.
m reddere voluit, quare atomi dicti sint corpora
ent Interpretes, Vitruvium in hac periodo inlividua; -
en verborum constructio: Ergo videtur Dedicare -
voluisse, quod Democritus
mocritus , etsi proprie non nominaverit res , sed tantum
proprie res
scilicet aquam, ignem, aëra, et tei
ora individua, ea ipsa ita dixisse, quod
non nomin
oposuerit
visset, tamen ea ipsa significaverit sub atomorum enuni -
sint disiuncta , nec laeduntur, nec interitionem reciatione -
. Eo facilius in hanc sententiam iverunt, quod
cipiunt, nec sectionibus dividuntur etc.