VITRUVIUS.  LIB.  X.
510
diendo  terram  progrediebatur  extra  murum,  duntaxat
extra  sagittæ  emissionem,  et  in  omnibus  vasa  æenea
suspendit.  Ex  his  in  una  fossura,  quæ  contra  hostium
specus  fuerat,  vasa  pendentia  ad  plagas  ferramentorum
sonare  cœperunt  :  ita  ex  eo  intellectum  est,  qua  regione
adversarii  specus  agentes  intra  penetrare  cogitabant.
Sic  limitatione  cognita,  temperavit  ahena  aquae  ferventis -
  et  picis  desuperne  contra  capita  hostium,  et  stercoris -
  humani  et  arenæ  coctæ  candentis;  dein  noctu  pertudit -
  crebra  foramina,  et  per  ea  repente  perfundendo,
qui  in  eo  opere  fuerunt  hostes  omnes  necavit.
Item  Massilia  quum  oppugnaretur,  et  numero  supra -
  xxx  specus  tum  agerent,  Massilitani  suspicati,  totam -
  qua  fuerat  ante  murum  fossam  altiore  fossura
depresserunt  ;  ita  specus  omnes  exitus  in  fossam  habuerunt -
  :  quibus  autem  locis  fossa  non  potuerat  fieri,  infra
murum,  barathrum  amplissima  longitudine  et  amplitudine -
  uti  piscinam  fecerunt  contra  eum  locum,  qua
specus  agebantur,  eamque  e  puteis  et  e  portu  impleverunt. -
  Itaque  quum  specus  essent  repente  naribus
apertis,  vehemens  aqua  vis  immissa  supplantavit  fulturas, -
  quique  intra  fuerunt,  et  ab  aqua  multitudine,
et  ab  ruina  specus  omnes  sunt  oppressi.
Etiam  quum  agger  ad  murum  contra  eos  compararetur, -
  et  arboribus  excisis  eoque  collocatis,  locus  operibus -
  exaggeraretur,  balistis  vectes  ferreos  candentes  in
id  mittendo,  totam  munitionem  coegerunt  conflagrare.
Testudo  autem  arietaria  quum  ad  murum  pulsandum
accessisset,  demiserunt  laqueum,  et  eo  ariete  constricto,