426
VITRUVIUS.  LIB.  X.
1.  De  machina  et  ejus  ab  organo  differentia.
Machina  est  continens  5  ex  materia  conjunctio  maximas -
  ad  onerum  motus  habens  virtutes.  Ea  movetur  ex
artee  circulorum  rotundationibus?,  quam  Graeci  ,
zivgiy  appellant.  Est  autem  unum  genus  scansorium?
quod  Graece    dicitur;  alterum  spiritale,  quod
apud  eos  ixcv  appellatur;  tertium  tractorium:  id
autem  Graci  ßao  vocitant.  Scansorium  autem  est
quum  machinae  ita  fuerunt  collocatae,  ut  ad  altitudinem
tignis  statutis  et  transversariis  colligatis  sine  periculo
scandatur  ad  apparatus  spectationem  9  :  et  spiritale
cum  spiritus  impulsu,  et  plagæe  vocesque  o
exprimuntur  10.
Tractorium  vero,  quum  onera  machinis  pertrahuntur,
aut  ad  altitudinem  sublata  collocantur.  Scansoria  ratio
non  arte,  sed  audacia  gloriatur  :  ea  catenationibus,  et
transversariis,  et  plexis  colligationibus,  et  erismatum
fulturis  continetur.  Quæ  autem  spiritus  potestate  assumit -
  ingressus,  elegantes  artis  subtilitatibus  consequitur
effectus.  Tractoria  autem  majores  et  magnificentia  plenas
habet  ad  utilitatem  opportunitates  et  in  agendo  cum
prudentia  summas  virtutes.
Ex  his  sunt  alia  qua  s,  alia  qua  o
moventur  11.  Inter  machinas  et  organa  id  videtur  esse
discrimen,  quod  machinae  pluribus  operibus  aut  vi  majore -
  coguntur  effectus  habere,  uti  balistæe  torculariorumque -
  prela.  Organa  autem  unius  operae  prudenti  tactu
perficiunt  quod  propositum  est,  uti  scorpionis  12  seu