VITRUVIUS. LIB. II.
162
que visum est, antequam desideraretur de lis rebus,
quemadmodum esse videantur, exponère.
Omnibus locis et regionibus non eadem genera terrae
nec lapides nascuntur, sed nonnulla sunt terrosa, alia
sabulosa, itemque glareosa, aliis locis arenosa non minus
materia; et omnino dissimili disparique genere in regionum -
varietatibus qualitates insunt in terra. Maxime
autem id licet considerare, quod, qua mons Apenninus
regiones Italiæ Etruriæque circumcingit, prope omnibus -
locis non desunt fossitia arenaria; trans Apenninum
vero 61, quæ pars est ad Adriaticum mare, nulla inveniuntur; -
item Achaia, Asia et omnino trans mare ne
nominantur quidem. Igitur non in omnibus socis, quibus -
effervent aquae calidae crebri fontes, eaedem opportunitates -
possunt similiter concurrere, sed omnia uti
natura rerum constituit, non ad voluntatem hominum
sed fortuito disparata procreantur.
Ergo quibus locis non sunt terrosi montes, sed lapideo -
genere materiae qualitatem habentes, ignis vis per
ejus venas egrediens adurit eam, et quod molle est et
tenerum exurit; quod autem asperum, relinquit: itaque
uti in Campania exusta terra cinis, sic in Etruria excocta -
materia efficitur carbunculus. Utraque autem sunt
egregia in structuris; sed alia in terrenis aedificiis, alia
etiam in maritimis molibus habent virtutem. Est autem
materiae potestas mollior quam tophus, solidior quam
terra; qua penitus ab imo vehementia vaporis adusta,
nonnullis locis procreatur id genus arenae, quod dicitur
carbunculus.
