DE ARCHITEC. LIB, VIII.
323
gat. Athenaus pradicto libro refert Phaniam Ereßium librov. ovav dixisse ,
, quae nos citream malum, & malum citreum ocamus. Pomum -
cultu Varias formas induit, variosque saporès, odores, colores, ob eaque diuersa sortitum -
nomina, quae Ruellius libro primo de naturastirpium expreßit. Quae auri colorerelucent -
rotundiora, & minora, Vulgus nostrum aurengias appellat, quasi dicat
aurea, Romani melangolas, alij rantia, aut arantia. De qua re libet Verba Hermolai
Jubijcere ex lib. v. corollari cap. DCCCCXXII. Quid?inquit, si pomi genus inter citrea, -
quod rantium Vulgo dicitur, ab aeris colore, quasi raudum Vocaris? hoc est fuluum. -
Quanquam & à Neratio fortaßis inuentore Neratium dici potuit, nisi quis
non rantium sed aranium quasi Arianum, id est, Persicu, à gente elit appellatum.
Est enim Arania, Vvt inquit Hellanicus, &, si rectè memini, etiam Herodotus, & Plinius,
& caeteri, Persica quaedam regio. Quid item si malum arantium ab Arantia
Achaiae oppido dictum conijcias? quod & pomis fertile scribunt fuisse, à quo effectu
posteri Phliunta nominauere, Yt inquit Stephanus. Proinde. Lacedaemonij mensem in
quo terra guctibus abundat, Phliasion appellant. Accedit quòd Herculem mala Hesperidum -
Arantiam primùm tulisse credunt, auctore Pausania. Hactenus Hermolaus
Yt credibile sit. de eis loquutum Virgilium Eclog. 111. Aurea mala decem misi: si non
potius de malis quae cotonea Latini Yocant, Graci a. Quorum quae incisuris
distincta sunt, colore ad aurum inclinato, chrysomela nuncupari testatur Plinius lib.
X.V. cap. XI. Quin autem de eis intellexerit. Ecloga sexta nomine malorum Hesperidum, -
item Statius sylua prima lib. 111. hoc Vero neminem puto mediocriterdectum
negaturum. Ea si praegrandia modo melonum orbiculata facie turgent, nostri ponceria, -
ceu sint cerei coloris poma, aut potius citrea poma dicunt. Itali poma Adami ocant -
mediocris magnitudini mala, in quibus dentium vestigia quaedam apparent.
Qua ex viridi in luteum languescunt, ea citreola, & tandem citrula nominant.
Quae ouata specie turbinantur, si luteo colore nitent, citrangula, priuatim citrea dicunt: -
si herbaceo colore Virent, limonones appellant. Porro autem citrum arborem,
à qua mensae citreae Ciceroni lib. V.I. in Verrem, Martiali lib. X1111. & caeteris dictae
sunt, facile mihi persuaserit Hermolams, eam esse quam Theophrastus in quinto de hiforia -
plantarum s g appellat, Plinius trogetem in libro primo, qui est operis -
index. Verba autem huius illa cap. XV.I. lib. X111. Alia est arbor eodem nomine,
malum ferens execratum aliquibus odore & amaritudine, alijs expetitum, domos etiam
decorans, haec inquam verba, ad ea, quae decimoquinto capite (quod tamen cum eo
coniungendum erat, si quid iudicy haberent, qui in capita Plinium distribuerunt)
de Atiantis, & Anchorari citerioris Mauritaniae montibus dicta erant, respiciunt. Vt
sit sensis, esse Atlanticis & Anchorarianis arboribus, hoc est citris, de quibus Martialis -
lib. X1111.
Accipe falices ttlantica munerasluus.
& satim,
Non sum erispa quidem, nec syluae filia Maurae.
atque item,
An LLibycas poßint sustinuisse trabes?
Yt sit inquam sensus, esse illis arboribus cognominem, quae mala citrea ferret aliquibus
execrata, quòd esset eorum odor acerrimus, & sapor amarus. Ynde illud virgili secundo -
Georg. lib.
Media fert tristes succs, tardumq saporem
Felicus mali.
Nan enim mandebantur, ne Platarchi quidem auorum memoria, Yt testatur Athenaus -
§ 2
