Musica
oeci.  Interuallum  vero  est  soni  acuti  grauisque  distan
¶Cur  multiplicitas:  y  superparticularitas  consonantijs
tia.  Consonantia  est  acuti  soni  grauisque  mixtura  suadeputentur. -

uiter  vniformiterque  auribus  accidens.  Sissonantia  veCapitulum. -
  vi.
ro  est  duorum  sonorum  sibimet  permixtorum  ad  auA -
  namque  probantur  comparationi  consenrem -
  veniens  aspera:  atque  iniocunda  percussios.  Namtanea -
  que  sunt  natura  simplicia  Et  quonian
dum  sibimet  misceri:  nolunt:  y  quodammodo  integer
grauitas  y  acumen  in  quantitate  consistunt
vterque  nititur  peruenire:  cunquez  alter  alteri  officit:  ad
ea  maxime  videbuntur  seruare  naturam
sensum  vterque  insuauiter  transmittitur.
concinentie  que  discrete  proprietatem  quan¶llon -
  omne  iudicium  dandum  esse  sensibus:  sed  amtitatis -
  poterunt  custodire.  Nam  cum  sit  alia  quidemplius -
  rationi  esse  credendum:  in  quo  de  sensuum  falla
discreta  quantitas:  alia  vero  continua:  ea  que  discreCapi. -
  ix.
cia.
ta  est.  in  minimo  quidem  finita  est:  sed  in  infinitumEd -
  de  his  inta  proponimus:  vt  non  omne  iuper -
  maiora  procedit.  samqz  in  ea  minima  vnitas  ea
dicium  sensibus  demus:  quanquez  a  sensu  audemqez -
  finita  est.  In  infinitum  vero  modus  pluralita
rium  huiusce  arti  sumatur  omne  principiun
tis  augetur:  vt  numerus  qui  cum  a  finita  incipiat  vniNam -
  si  nullus  esset  auditus:  nulla  omnino
tate:  crescendi  non  habet  sinem.  Rursus  que  est  contidisputatio -
  de  vocibus  extitisset.  Sed  principium  quo
nua:  tota  quidem  finita  est:  sed  per  infinita  minuitur
dammodo:  &  quasi  admonitionis  vicem  tenet  auditLinea -
  eniz  que  continua  est:  infinita  semper  partitio
Postrema  vero  perfectio:  agnitionisquez  vis  in  ratione -
  diuiditur.  Cum  sit  eius  summa  vel  pedalis  vel  que
ne  consistit:  que  certis  regulis  sese  tenens  nullo  vnquez
cunque  alia  definita  mensura.  Quocirca  numerus  semerrore -
  prolabitur.  Mam  quid  diutius  dicendum  est  de
per  in  infinita  crescit:  continua  vero  quantitas  in  infierrore -
  sensuum:  quando  nec  omnibus  eadem  sentien
nita  minuitur.  Multiplicitas  igitur  quoniam  crescendi -
  vis:  nec  eidem  homini  semper  equalis  est.  Frustra
di  finem  non  habet:  numeri  maxime  seruat  naturamautem -
  vario  iudicio  quisquez  committet:  quod  veraciSuperparticularitas -
  autem:  quoniam  in  infinitumter -
  affectat  inquirere.  Iccirco  Pythagorici  medio
minorem  minuit  proprietatem  seruat  continue  quanquodam -
  feruntur  itinere.  Mam  nec  omne  iudiciun  de
titatis.  Minuit  autem  minorem:  cum  semper  euz  condunt -
  auribus:  &  quedam  tamen  ab  eis  non  nisi  auribs
tinet.  &  eius  v  el  dimidiam  partem:  vel  tertiaz:  vel  quer
explorantur.  Ipsas  &  en  i  consonantias  aure  metiuntur.
tam.  vel  quintam.  Mam  semper  pars  a  maiore  numeQuibus -
  vero  inter  se  distantijs  consonantie  differant
ro  denominata  ipsa  decrescit.  Nam  cum  tertia  a  triid -
  iam  non  auribus:  quarum  sunt  obtusa  iudicia:  sed
bus  denominata  sit:  quarta  vero  a  quatuor:  cum  quaregulis -
  rationique  permittunt:  vt  quasi  obediens  quituor -
  tres  superent:  quarta  potius  qua  tertia  minutior  in
dam.  famulusque  sit  sensus.  Judex  vero  atque  imperans
uenitur.  Superpartiens  vero  iam  quodanmodo  a  simratio. -
  Nam  licet  omniun  pene  artium  atque  ipsius  vite
plicitate  discedit.  Suas  enim  vel  tres  vel  quatuor
momenta  sensuum  occasione  producta  sint:  nullum  tahabet -
  insuper  partes:  y  a  simplicitate  discedens  exumen -
  in  his  iudicium  certum:  nulla:  veri  comprehenberat -
  ad  quandam  partium  pluralitaten.  Rursus  musio: -
  si  arbitrium  rationis  abscedat.  Ipse  enim  sensus
tiplicitas  omnis  in  integritate  se  continet.  Nam  dueque -
  maximis  minimisque  corrumpitur.  Nam  neque  mi
plum  bis  habet  totum  minorem.  Triplum  item  ternima -
  sentire  propter  ipsorum  sensibilium  paruitatez
tio  continet  totum  minorem:  atque  ad  eundem  moduz
potest:  &  maioribus  sepe  confunditur.  Ut  in  vocibus
cetera.  Superparticularitas  vero  nihil  integruz  serque -
  si  minime  sint:  difficilius  captat  audit?:  si  sint  mauat: -
  sed  vel  dimidio  superat:  vel  tertia:  vel  quarta:  vlxime: -
  ipsius  sonitus  intentione  surdelcit.
quinta.  Sed  tamen  diuisionem  singulis  ac  simplicibs
¶  Quemadmodum  Pythagoras  proportiones  consopartibus -
  operatur.  Superpartiens  autem  inequalinantiarum -
  inuestigauerit
tas  nec  seruat  integrum:  nec  singulis  adimit  partes.
Capitulum.  x.
Atque  ideo  secundum.  Pythagoricos  minime  musicisEc -
  igitur  maximne  causa  fuit:  cur  relicto  auconsonantijs -
  adhibetur.  Ptolomeus  tamen  etian  hanc
rium  iudicio.  Pythagoras  ad  regularumproportionen -
  inter  consonantias  ponit:  vt  posteri?  ostendan.
momenta  migrauerit:  qui  nullis  humanis
¶Que  proportiones  quibus  consonantijs  musicis  aptensauribus -
  credens:  que  partim  natura:  partiCapitulum. -
  vii.
tur.
—etiam  extrinsecus  accidentibus  permutanAud -
  tamen  esse  cognitum  debet:  quod  omnestur: -
  partim  ipsis  variantur  etatibus:  nullis  etiam  de
musice  consonantie  aut  in  duplici.  aut  in  tri
ditus  instrumentis:  penes  que  sepe  multa  varietas
plici:  aut  in  quadrupla:  aut  in  sesqualtera:  aut
atque  inconstantia  nasceretur:  dum  nunc  quidez  si  nerin -
  sesquitertia  proportione  consistant.  Et  vouos -
  velis  aspicere:  vel  aer  humidior  pulsus  obtunde
cabitur  quidem  que  in  numeris  sesquiterre -
  vel  siccior  exciearet:  vel  magnitudo  corde  grauio
tia  est:  diatessaron.  Que  in  numeris  sesqualtera:  Sia
rem  redderet  sonum:  vel  acumen  subtilior  tenuaret:
pente  appellatur  in  vocibus.  Que  in  proportionibus
vel  alio  quodammodo  statum  prioris  constantie  mudupla -
  est:  diapason  in  consonantijs.  Tripla  vero  dia
taret:  &  cum  idem  esset  in  ceteris  instrumentis:  omnia  hecpente: -
  ac  diapason.  Quadrupla  autem  bisdiapason.
inconsulta  mimequez  estimans  fidei  diu  estuans  ingreEt -
  nunc  quidem  vniuersaliter:  atquez  indiscrete  dictuz
bat:  qua  nam  ronne  firmiter  &  constanter  consonansit. -
  Posterius  vero  omnis  ratio  proportionun  lucebit
tiarun  momenta  perdisceret.  Cun  interea  diuino  quodan  nu¶Quid -
  sit  sonus:  quid  interuallum:  quid  concinentia.
tu  preteriens  fabro  y  officinas  pulios  malleos  exaudiuit
Capitulum.  viij.
ex  diuersis  sonis  vnam  quodanmodo  concinentian  perOnus -
  igitur  est  vocis  casus  emmeles  idest
sonare.  Ita  igitur  ad  id  quod  diu  inquirebat.  attoniaptus -
  melo  in  vnam  intensionem.  Sonuz
tus  accessit  ad  opr.  Siuque  considerans  arbitratus  est
vero  non  generalem  nunc  volumus  diffidiuersitaten -
  sonoy  ferientiun  vires  efficere.  Atquez  vt  id
nire.  Sed  eumqui  grece  dicitur  phthonapertius -
  colliqueret:  mutarent  inter  se  malleos  impegus -
  dictus  a  similitudine  loquendioe  en  y  ye