Full text: Vitruvius: Vitrvvivs Itervm Et Frontinvs À Iocvndo Revisi Repvrgatiqve Qvantvm Ex Collatione Licvit

OCTAVVS. rio ne minus digitorũ duorum fiant ex teſta, ſed ita,
ut hi tubuli ex una parte ſint lingulati, ut alius in
alium inire conuenire\’q́ poſſint. Tum coagmenta eo
rum, calce uiua ex oleo ſubacta ſunt illinenda, & in
declinationibus libramenti uentris, lapis eſt ex ſa-
xo rubro in ipſo geniculo collocandus, Is\’q́ perterebr a
tus, uti ex decurſu tubulus nouiſſimus in lapide co-
agmentetur, & primus ſimiliter librati uentris, ad
eundem modum in aduerſum cliuum, nouiſſimus li
brati uentris in cauo ſaxirubri hereat, & primus ex
preſſionis ad cundem modum coagmentetur, Ita li-
brata planitia tubulorum ac decurſus & expreſſio-
nis, non extolletur, Nanq́ uehemẽs ſpiritus in aquæ
ductione ſoletnaſci, ita ut etiam ſaxa perrumpat,
niſi primum leniter & parce á capite aqua immitta-
tur, & in geniculis, aut uerſuris alligationibus, aut
pondere ſaburræ contineatur, religua omnia uti fi-
ſtulis plumbeis ita ſunt collocanda. Item cum primo
aquà a capite immittitur ante fauilla immittetur, uti
coagmenta ſi qua ſunt non ſatis oblita, fauilla obli-
nantur. Habent autem tubulorum ductiones ed com-
moda, Primum in opere, ꝙ ſi quod uitium factũ fue-
rit, ꝗlibet id poteſt re ficere, etiamq́ multo ſalubrior
eſt ex tubulis aqua quam per fiſtulas, quod ꝑ plum-
bum uidetur eſſe ideo uicioſa, ꝙ ex eo ceruſſa naſci-
tur. Hæc autem dicitur eſſe nocens corporibus huma-
nis, ita ſi quod ex co procreatur ideſt uitioſum, non
eſt dubium quin ipſum quoq́ non ſit inſalubre, Exẽ
plar autem ab artificibus plumbariis poſſumus acci
pere, ꝙ palloribus occupatos habent corporis colo- LIBER res, Nanq́ cum fundendo plumbum flatur, uapor ex
coinſidens corpcris artus, & indies exurens, eripit
ex membris eorum ſanguinis uirtutes, Itaq́ minime
fiſtulis plumbeis aqua duciuidetur, ſiuolumus eam
habere ſalubrem, ſaporem quoq́ meliorem ex tubu-
lis eſſe quotidianus poteſt indicare uictus, ꝙ omnes
extructas cumhabeant uaſorum argenteorum men
ſas, tamen ꝓpter ſaporis inte gritatem fictilibus utũ
tur, Sin autem fontes non ſunt unde ductiões aqua-
rum faciamus, neceſſe eſt puteos fodere, In puteorum
autem foſſionibus non eſt contemnendaratio, ſed acu
minibus ſolertiaq́ magna natur ales rerum ratiões
conſider andæ, ꝙ hẽt multa uaria\’q́ terra in ſe gene-
ra, Eſt enimuti reliquæ res ex quatuor principiis cõ
poſita, & primum eſt ipſa terrena, habet\’q́ ex humo
re aquæ fontes. Item calores, unde etiam ſulphur, alu
men, bitumen naſcitur, aeriſq́ ſpiritus immanes, qui
cum graues perinteruenia fiſtuloſa terræ perueni-
unt ad foſſionem puteorum, & ibihomines offendũt
fodientes, naturali uapore obturant in eorum nari-
bus ſpiritus animales, ita qui non celerius inde effu
giunt, ibi inter imuntur. Hoc autem quibus rationi-
bus caueatur, ſic erit faciundum, Lucerna accenſa de
mittatur, quæ ſi permanſerit ardens ſine periculo de
ſcendetur, Sinautem cripietur lumen ui uaporis, tũc
ſecundum puteũ dextr a ac ſiniſtra defodiẽtur æſtua
ria, ita (quemadmodũ pernares) ſpiritus ex æſtua
riis diſſipabuntur. Cum hæc ſic explicata fuerint, & ad aquam erit peruentum, tunc puteus ita ſepiatur
ſtructura, ne obturentur uenæ, Sin autem loca dura OCTAVVS. erunt, aut in imum uenæ penitus non fuerint, tunc
ſigninis operibus ex tectis, aut à ſuperioribus locis
excipiendæ ſunt copiæ. In ſigninis autem operibus
hæc ſunt facienda, uti arena primũ puriſſma aſper-
rimaq́ paretur, cementum de ſilice frangatur ne gra-
uius ꝗ̃ librarium, calx ꝗ̃uehementiſſima mortario
miſceatur, ita ut quinq́ partes arenæ ad duas calcis
reſpondeant, mortario cementum addatur, ex eo pa-
rietes in foſſa ad libramentum altitudinis futuræ de-
preſſa, calcentur uectibus ligneis ferratis, Parieti-
bus calcatis in medio quod erit terrenum exinania-
tur ad libramentumimum parietum, & exequato ſo-
lo ex eodem mortario calcetur pauimentum ad craſſi
tudinem, quæ conſtituta fuerit, Ed autem loca ſi du-
plicia aut triplicia facta fuerint, uti percolationibus
aquæ tranſmutari poſſint, multo ſalubriorem eius
uſum efficient, Limus enim cum habuerit quo ſubſi-
dat, limpidior aqua, fiet, & ſine odoribus cõſeruabie
ſaporẽ, ſinon, ſalem addineceſſe erit, & extenuari. LIBER Quæ potui de aquæ uirtute & uarietatte, quaſq́ ha
beat utilitates, quibusq́ rationibus ducatur & pro-
betur in hoc uolumine poſui, de gnomonicis uero re
bus et horologiorum rationibus inſequẽti perſcribã.

93.1.

c. morta-
rium
a. Fiſtuca ſeu ue-
ctes li-
gnei
b. opus ſi gninum
a b c d

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer