Full text: Vitruvius: Vitrvvivs Itervm Et Frontinvs À Iocvndo Revisi Repvrgatiqve Qvantvm Ex Collatione Licvit

LIBER tus & undas creſcentes facit uẽtorum, A uentis autẽ
quocunq́ feruntur humores conglobati, ex fontibus
& fluminibus, & paludibus, & pelago, cum tepore
ſolis continguntur, exhauriuntur, & ita tollũtur in al
titudinemnubes, eœdeinde cum aeris unda nitẽtes,
cumperueniũt ad montes, abeorũ offenſa, & ꝓcellis
ꝑꝑ plenitatẽ, & grauitatẽ, liqueſcendo diſꝑguntur,
& ita diffunduntur in terras, Vaporem autem & ne
bulas & humores ex terranaſci, hœc uidetur effice-
reratio, ꝙ eahabetin ſe, & calores feruidos, & ſpi-
ritus immanes, refrigerationesq̃́, & aquarum ma-
gnammultitudinem, Ex eo cum refrigeratur noctu,
uentorum flatus oriuntur per tenebras, & ab humi-
dis locis egrediuntur in altitudinem nubes, ſoloriẽs
impetu tangit orbemterrœ, tum aer ab ſole percale-
factus cum roribus exterra tollit humores, Licet & exbalneis exemplũ capere. Nullœ enim camerœ, quœ
ſunt caldariorum ſupra ſe poſſunt habere fontes,
ſed cœlum quod eſtibi, exprœfurniis abignis uapo
repercalefactum, corripit ex pauimentis aquam, & aufert ſecum in camerarum curuaturas & eamſuſti
net, Ideo ꝙ ſemper uapor calidus in altitudinem ſe
trudit, & primo non remittitur propter breuiptatẽ, ſi
mul autemplus humoris habet congeſtum, nõpoteſt
ſuſtineri propter grauitatem, ſedſtillat ſupralauã
tium capita, Ita quoq́ eademratione cœleſtis aer cũ
ab ſole percipit calorem, ex omnibus locis hauriẽdo
tollit humores, & congregat adnubes, Ita enimterra
feruore tactaeiicit humores, ut corpus hominis ex
calore emittit ſudores, Indices autẽ ſunt eiusreiuẽ- COTAVVS. ti, ex quibus qui à fyigidiſſimis partibus ueniũt ꝓ-
creati ſeptẽtrio & aquilo, extenuatos ſiccitatibus in
aere flatus ſpirant, Auſteruero & reliqui, qui à ſo
lis curſu impetumfaciunt ſunt humidiſſimi, & ſem
per apportant hymbres, ꝙ percale facti ab regiõibus
feruidis adueniunt, & ex omnibus terris lambentes
eripiunt humores, & ita eos profundunt ad ſepten-
trionales regiões, Hœc autem ſic fieri teſtimonio poſ
ſunt eſſe capita fluminum, quœorbe terrarum cho-
rographiis picta, itemq̃́ ſcriptaplurima, maximaq̃́
inueniuntur egreſſa ab ſeptentrione, Primumq̃́ in
india Ganges & Indus à caucaſo mõte oriuntur, Sy-
ria, Tygris, & Euphrates, Aſia, item ponto Boryſthe
nes, Hypanis, Tanais, Colchis, Phaſis, Gallia, Rho-
danus, Belgica, Rhenus, Citra alpes, timauus & pa
dus, Italia Tybris, Mauruſia, quam noſtri Mauri-
taniam appellãt, ex monte Atlante Dyris, quiortus
ex ſeptentrionaliregione progreditur per occidentẽ
ad lacum Eptabolũ, & mutato nomine dicitur nigir,
deinde ex lacu eptabolo ſub montes deſertos ſubter-
fluens per meridiana loca manat, & influit in palu
dem Coloe, quœ circũcingit Meroen, quœ eſt Aethio-
pum meridianorum regnum, Abhisq̃́ paludibus ſe
circumagens per flumina Aſtaſobã, & Aſtaborã, & alia plura peruenit per montes ad cataractã, ab ea-
q̃́ ſe prœcipitans per ſeptentrionalem peruenit in-
ter Elephanida & Syenẽ, thebaicosq̃́ in Aegyptum
campos, & ibi Nilus appellatur, Ex Mauritania aũt
caput Nili profluere ex eo maxime cognoſcitur, ꝙ ex
alter a parte montis Athlãtis ſunt alia capita, itemꝓ- LIBER fluentia ad ocidentis oceanum, ibiq̃, naſcuntur Ich-
neumones, Crocodili, & aliœ ſimiles beſtiarũ piſciũq̃́
naturœ prœter Hippopotamos, Ergo cum omnia maxi
maflumina in orbis terrarum deſcriptionibus ab ſe
ptentrione uideantur profluere, afriq̃́ campi, qui
ſunt in meridianis partibus ſubiecti ſolis curſui, la
tentes penitus habeant humores, nec fontes crebros
amnesq̃́ raros, relinquitur, uti multo meliora innue-
niantur capita fontium, quœ ad ſeptentrionem aqui
lonem ue ſpectant, niſi ſi inciderint in ſulphuroſum
locum, aut aluminoſum, ſeu bituminoſum, tũcenim
permutantur, & aut calidœ aquœ, aut frigidœ odore
malo & ſapore ꝓfundũtfontes. Neq́ . n. calidœ aquœ
aſt ulla proprietas, ſed frigida aqua cumincidit per-
currens in ardentem locum efferueſcit, & percalefa-
cta egreditur per uenas extra terram, ideo diutius
non põt permanere, ſed breui ſpatio fit frigida. Nã-
q́ ſi naturaliter eſſet calidanon refrigeraretur calor
eius, Sapor aũt & odor, & color eius nõreſtituitur, ꝙ
intinctus & cõmixtus eſt propter naturœ raritatem.

De aquis calidis & quas habeant uires à diuerſis
metallis prodeuntes, & de uariorum fontium, flumi-
num, lacuumq̃́ natura.

89. Caput. III.

SVnt aũtẽt nonnulli fontes calidi, ex ꝗbus
profluit aqua ſapore optimo, quœ in po-
tione ita eſt ſuauis, utinec fontanalis ab
camœnis, nec Martia ſaliẽs deſideretur, Hœcautens
onatura per ficiuntur his rationibus, cum in imo per
clumẽ, aut bitumẽ, ſeu ſulphur ignis excitatur, ar-

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer