Full text: Vitruvius: M. Vitrvvivs Per Iocvndvm Solito Castigatior Factvs Cvm Figvris Et Tabvla Vt Iam Legi Et Intelligi Possit

TERTIVS. Nã nõ põtædes ulla ſine ſymmetria at ꝓportiõe rõnem habere cõpoſi-
tionis, niſiuti ad hoĩs bene figurati mẽbro℞ habuerit exactã rõnem. Cor-
pus. n. hoĩs ita natura cõpoſuit, vti os capitis a mento ad frontẽ ſummã & radices imas capilli eſſet decimæ partis, Itẽ manus palma ab articulo ad ex-
tremũ mediũ digitũ tãtũdẽ, Caput a mento ad ſũmũ verticẽ octauæ, Tãtun-
dem ab ceruicib{us} imis, Ab ſũmo pectore ad imas radices capillo℞ ſextæ, ad
ſũmũ uerticẽ quartæ, Ipſius aũt oris altitudinis tertia pars eſt ab imo mento
ad imas nares, naſus ab imis naribus ad finẽ mediũ ſupercilio℞ tantũdẽ, ab
ea fine ad imas radices capilli, vbi frons efficit{ur}, item tertiæ partis, Pes uero al
titudinis corporis ſextæ, Cubitus quartæ, Pectus item q̃rtæ, Reliqua quo
membra ſuos habent cõmenſus proportionis, quibus etiam antiqui picto-
res & ſtatuarii nobiles uſi magnas & infinitas laudes ſunt aſſecuti, Similiter
uero ſacrarũ ædiũ mẽbra ad uniuerſam totius magnitudinis ſũmã ex parti-
bus ſingulis cõueniẽtiſſimũ debẽt hẽre cõmẽſuũ reſpõſum, Itẽ corꝑis cẽtrũ
mediũ naturaliter eſt umbilicus, Nã ſi hõ collocatus fuerit ſupinus mani
bus & pedibus panſis circini collocatũ cẽtrũ, in vmbilico eius, circũagen
do rotundationem utrarun manuum & pedum digiti linea tangentur. Non minus quemadmodum ſchema rotundationis in corpore efficitur,
item quadrata deſignatio in eo inuenit̃, Nã ſi a pedibus imis ad ſummũ ca- LIBER put menſum erit, ea menſura relata fuerit ad manus pãſas, inuenietur ea-
dem latitudo, vti altitudo, quẽadmodũ areæ, quæ ad normã ſũt quadratæ,
Ergo ſi ita natura compoſuit corpus hominis, vti proportionibus mem-
bra ad ſummam figurationem eius reſpondeant, cum cauſa conſtituiſſe ui-
dentur antiqui, ut etiã in operũ perfectionibus ſingulorũ membrorum ad
vniuerſam figuræ ſpetiem habeant commenſus exactionem, Igitur cum in
omnibus operibus ordines traderent, id maxime in ædibus deorum, in qui
bus operum laudes & culpæ æternæ ſolent permanere, Nec minus mẽſura-
rum rationes quæ in omnibus operibus uidentur neceſſariæ eſſe, ex corpo-
ris membris collegerunt, vti digitum, palmum, pedem, cubitum, & eas di-
ſtribuerunt in perfectum numerum, quem græci Τέλοπ dicunt, Perfectũ
autem antiqui inſtituerunt numerum, qui decem dicitur, nam ex mani-
bus denarius digitorum numerus, ex digitis vero palmus: & ab palmo pes
eſt inuentus, Sicut autem in vtriſ palmis ex articulis ab natura decem ſũt
perfecti, ita etiam Platoni placuit eſſe eum numerum ea re perfectum, ꝙ ex
ſingularibus rebus, quæ μόπαλες apud græcos dicuntur, perſicitur decuſ-
ſis, quæſimulac vndecim aut duodecim ſunt factæ, ꝙ ſuperauerint, nõ pñt
eſſe ꝑefectæ, donec ad alterum decuſſim peruenerint, Singulares enim res TERTIVS particulæ ſunt eius numeri, Mathematici uero contra diſputantes ea re
perfectum eſſe dixerũt numerum, qui ſex dicitur, ꝙ is numerus habet par-
titiones eorum rationibus ſex numero conuenientes, ſic ſextantem vnum,
trientem duo, ſemiſſem tria, beſſem, quem λίοτροπ dicunt, quatuor, quin
tarium, quem πε***Τάμορον dicunt, quin, perfectnm ſex, Cum ad ſuppu-
tationem creſcat, ſupra ſex adiecto aſſe εΦε{mn}Τοπ, cum facta ſunt octo, quod
eſt tertia adiecta, tertiarium, quiέϖίΤος dicitur, dimidia adiecta cum fa-
cta ſunt nouem, ſeſquialterum qui νιμιός appellatur, duabus partibus
additis & decuſſi ſacto, beſalterum, quemεϖιλίμοιροπ vocitant, in vnde-
cim numero quod adiecti ſunt quin quintarium, quod έϖιϖε***τάμοι-
ρον dicunt, Duodecim autem ꝙ ex duobus ſimplicibus numeris eſt effectus
λιϖλασίω***α, Non minus etiam quod pes hominis altitudinis ſextam ha
bet partẽ, ita ẽt ex eo quod perficitur pedũ numero, corpus his ſex altitu-
dinis terminando eum perfectum conſtituerunt, cubitum animaduerte-
runt ex ſex palmis conſtare digitiſ vigintiquatuor, Ex eo etiam uidentur
ciuitates græcorum feciſſe, vti quemadmodum cubitus eſt ſex palmorum,
ita in drachma quo eo numero vterentur, Illæ enim aereos ſignatos (vti
aſſes) ex æquo ſex quos obolos appellant, quadranteſ obolorũ, quæ alii
dichalca nonnulli trichalca dicũt, pro digitis vigintiquatuor in drachma
conſtituerunt, Noſtri autem primo decem fecerunt antiquum numerum,
& in denario denos æreos aſſes cõſtituerunt, & ea re compoſitio nummi ad
hodiernum diem denarii nomen retinet, etiam quartam eius partem qđ
efficiebatur ex duobus aſſibus & tertio ſemiſſe ſeſtertium uocitauerunt,
Poſtea, quoniam animaduerterũt utroſ numeros eſſe perfectos & ſex, & decem, vtroſ in vnum coniecerunt, & fecerunt perfectiſſimum decuſſiſ-
ſexis, Huius autem rei authorem inuenerũt pedũ, E cubito enim cum dem-
pti ſunt palmi duo relinquitur pes quatuor palmorum, Palmus autem ha
bet quatuor digitos, ita efficitur vti habeat pes ſexdecim digitos, & totidẽ
aſſes æracius denarius. Ergo ſi conuenit ex articulis hominis numerum
inuentum eſſe, & ex membris ſeparatis ad vniuerſam corporis ſpeciem ra-
tæ partis commenſus ſieri reſponſum, relinquitur vt ſuſcipiamus eos, qui
etiã ædes deorum immortalium conſtituentes ita membra operum ordi-
nauerunt, vt proportionibus & ſymmetriis ſeparatæ at vuiuerſæ conue-
nientes efficerentur eorum diſtributiones. A edium autem principia ſũt,
e quibus conſtat figurarum aſpectus: & primum in antis quod græce παὼς
{α\’ν}ϖαρὰςασι dicitur, deinde proſtylos, amphiproſtylos, peripteros. Pſeu-
dodipteros, dipteros, hypethros, Ho℞ exprimunt{ur} formatiões, his rõnib{us}. In antis erit ædes, cum hẽbit in fronte antas parietũ, qui cellã circũcludũt,
& ĩter antas in medio colũnas duas, ſupra faſtigiũ ſymmetria ea colloca-
tum, quæ in hoc libro fuerit perſcripta, Huius autem exemplar erit ad tres
fortunas, ex tribus, quod eſt proxime portam collinam.

21.1.

0053-01
0054-01

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer