Full text: Vitruvius: M. Vitrvvivs Per Iocvndvm Solito Castigatior Factvs Cvm Figvris Et Tabvla Vt Iam Legi Et Intelligi Possit

LIBER tres familia℞ inducerẽtur ad infinitas ſumptuũ ꝓfuſiões, & ut ex bonis eii-
cerent{ur}, ipſi architecti pœnæ timore coacti diligẽtius modũ impẽſarũ ra-
tiocinãtes explicarent, vti patres familia℞ ad id, qđ p̃ parauiſſent, ſeu pau-
lo amplius adiicientes, ædificia expedirent, Nã qui q̈dringẽta ad opus pñt
parare, ſi adiiciãt cẽtum habẽdo ſpẽ perfectionis, delectationibus tenẽtur. Qui aũt adiectione dimidia, aut ampliore ſumptu onerãtur, amiſſa ſpe, & impenſa abiecta, fractis rebus & animis, deſiſtere cogũtur. Nec ſolũ id vitiũ
in ædificiis, ſed etiã in muneribus, quæ a magiſtratibus foro gladiato℞ ſce-
niſ ludo℞ dant{ur}, quibus nec mora, ne expectatio cõcedit{ur}, ſed neceſſitas
finito tẽpore ꝑficere cogit, vti ſunt ſedes ſpectaculo℞, uelorũ inductiões,
& ea oĩa, quæ ſcenicis moribus per machinationẽ ad ſpectationes populo
cõparãtur. In his vero opus eſt prudẽtia diligẽti & ingenii doctiſſimi cogi
tatu, ꝙ nihil eo℞ ꝑficit{ur} ſine machinatione, Studiorũ  uario ac ſolerti uigo
re. I git{ur} quoniã hæc ita ſunt tradita & cõſtituta nõ uidet{ur} eſſe alienũ, vti cau
te ſumma diligẽtia anteꝗ̃ inſtituãtur opera, eo℞ expediãtur ratiões. Ergo
quoniã ne lex ne mo℞ inſtitutio id põt cogere, & quotannis & præto-
res & ædiles ludorum cã machinationes præparare debent, uiſum mihi eſt
imperator non eſſe alienũ, quoniã de ædificiis in prioribus uoluminib{us} ex-
poſui, in hoc qui finitionem ſummam corporis habet cõſtitutã, q̃ ſint prin
cipia machinarum ordinata præceptis explicare.

86. Demachina quid ſit & eius ab organo differentia origine
& neceſſitate. # Caput. # I.

Machina eſt cõtinens ex materia cõiunctio, maximas ad onerum motus ha-
bens uirtutes, Ea mouetur ex arte circulorum rotũdationibus quam græci
κυκλικΗעκιעΗσιע appellãt, Eſt autem unum genus ſcanſorium quod græce
ἀκροβαΤικὸע dicitur, alterum ſpiritale, quod apud eos ΠνεμαΤικὸν appel-
latur, tertiũ tractorium, id autẽ græci βα\’ναυσοע uocãt, Scãſorium autẽ eſt cũ
machinæ ita fuerint collocatæ, ut ad altitudinem tignis ſtatutis & trãſuerſa
riis colligatis ſine periculo ſcãdatur ad apparatus ſpectationẽ, Spiritale eſt
cum ſpiritus expræſſionibus impulſus, & plagæ uoceſ organicos expri-
muntur, Tractorium uero cum onera machinis pertrahuntur, aut ad alti-
tudinẽ ſublata collocãtur, Scãſoria ratio nõ arte ſed audacia gloriat{ur}, Ea ca-
tenationibus & tranſuerſariis & plexis colligatiõibus & eriſmatum fulctu
ris cõtinetur, Quæ aũt ſpirit{us} poteſtate aſſumit ingreſſus, elegantes artis ſub
tilitatibus cõſequitur effectus, Tractoria autẽ maiores & magnificẽtia ple-
nas habet ad utilitatem opportunitates, & in agendo cum prudentia ſum-
mas uirtutes, Ex his ſũt alia quæ mechanicos, alia quæ organicos mouẽtur,
Inter machinas & organa id uidet{ur} eſſe diſcrimen, ꝙ machin{æ} pluribus ope
ribus aut ui maiore cogũtur effectus habere, uti baliſtæ torcularium præ
la, Organa autẽ unins operæ, prudenti tactu perficiunt, quod propoſitũ ẽ,
uti ſcorpionis, ſeu aniſocyclorum verſationes. Ergo & organa & machina-

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer