Full text: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

QVAMVIS autem propter impedimentum terrę Sol neutram faciem propoſiti circuli illuminet,
niſi ſupra Horizontem existat, ſupputandæ ſunt nihilominus altitudines Solis ſupra vtramq; faciem pro
illis etiam horis, quibus Sol infra Horizontem latet, quia per illas facilius horologia, & expeditius de-
ſcribuntur, vt ex ſequentibus patebit.

RVRSVS ſupra faciem borealem eiuſdem circuli Verticalis eleuatur arcticus polus totidem gra-
dibus, quot antarcticus ſupra priorem faciem, nimirum grad. 40. Min. 3. Igitur portio paralleli ♋, ſu-
pra illam extans, inſtar arcus diurni, comprehendet horas 14. Min. 52. portio verò paralleli ♑, hor. 9. Min. 8. Recedit autẽ Meridianus dictæ faciei à Meridiano Horizontis infra Horizontẽ hor. 2. Min. 43. verſus occaſum, ita vt hora 9. Min. 17. à meride cadat in dictum Meridianum. Quocirca vt pri{us}
inueniemus horas, quibus Sol in principio ♋, vel ♑, exiſtens dictam faciem borealem illuminaret, niſi
à terra impediretur.

364.1.

10

CAETERVM cum Federico Commandino explorabimus quoque ex Analemmate, quot, & quæ horæ ſupra datam faciẽ cuiuſuis circuli maximi contineantur, atq; adeò qua hora Sol eandem faciem
incipiat, aut deſinat illuminare, hoc modo. Deſcribatur Analemma A B C D, cuius centrum E, cum pa
rallelis ſignorũ (Deſcripſi,
mus autem tres tantum pa-
rallelos, nempe F G, ♋; K L, ♉, H I, ♐; ne mul-
titudo cõfuſionem pareret,
qui quidem inſtar omnium
erunt. Nam F G, funge-
tur etiam officio paralleli
♑, cum ♋, & ♑, æquales
habeant ab Acquatore de-
clinationes; K L, geret
vices etiã paralleli ♍, ♓,
& ♏, propterea quod hæc
ſigna & ♉, æqualiter ab
Aequatore declinant; De-
nique H I, erit quoque in-
ſtar par alleli ♒, ♊, & ♌,
quia eadem eſt declinatio
♐, & horum ſignorum) cir
ca diametros autem paral-
lelorum ſemicirculi deſcri-
bantur. Axis mũdi ſit B D; Horizon M N; Verticalis
12 13. Deinde à punctis
O, P, Q, vbi Horizon dia-
metros parallelorum ſecat,
ad diametros ducantur per
pendiculares Q R, P S, O T. Quoniam igitur tam Horizon, quàm parallelus ♋, ad Meridianum rectus
eſt, erit quoque ad eundem communis eorum ſectio recta; at que, adeò per defin. 3. libri 11. Eucl. ad vtrã-
que F G, M N, perpendicularis. Quare Q R, quæ in plano paralleli ad F G, perpendicularis eſt, com-
munis ſectio erit Horizontis & paralleli ♋; atque adeò F R, erit arcus ſemidiurnus ♋; at G R, arcus
ſemidiurnus ♑. Eodem modo erit P S, communis ſectio Horizontis & paralleli ♉, & K S, arcus ſe-
midiurnus ♉, & ♍, at L S, arcus ſemidiurnus ♏, & ♓. Item O T, communis ſectio Horizontis ac
paralleli ♐, & H T, arcus ſemidiurnus ♐, & ♒, at I T, arcus ſemidiurn{us} ♊, & ♌. Poſtremo E D,
communis ſectio Horizontis, & Aequatoris, ſeu paralleli ♈, & ♎, & A D, arcus ſemidiurnus ♈; at C D, arcus ſemidiurnus ♎.

EODEM modo, ſi ex punctis V, X, Y, quibus Verticalis 12 13. parallelos ſecat, perpendicula-
res ad parallelos ducãtur V Z, X α, Y β, erunt hæ communes ſectiones Verticalis, & Meridiani, ita
vt arcus R Z, S α, & T β, inter Horizontem, & Verticalem interijciãtur, & Verticalis circuli pla-
num, dum eos Sol percurrit, à Sole non illuminetur ex parte meridiei.

364.1.

Quæ horę son-
tineãtur ſupra
faciem propoſi
tam dati circu
li maximi, a@
proinde qua
hora eandem
illuminare in-
cipiat, aut deſi-
nat, quo pacto
ex Analemma-
te deprehend@
@ur.
0469-01
20
30
40
19. vndec.

IAM vero ſit γ δ, communis ſectio Meridiani & circuli dati ad Meridianum inclinati, quæ fa-
cile habetur, inuento ex propoſ. 28. lib. 1. arcu Meridiani N δ, inter ipſum circulum, ac Horizon-
tem. Inuenta autem per propoſ. 27. lib. 1. eiuſdem circuli inclinatione ad Meridianum, inueniatur ex
propoſ. 25. lib. 1. minor diameter Ellipſis, quam perpendiculares à circumferentia circuli inclinati in
planum Meridiani deductæ faciunt, quæ ſit ε θ, ſecans maiorem diametrum γ δ, ad angulos
rectos in E, centro; atque circa datas diametros γ δ, ε θ, Ellipſis deſcribatur, iuxta ea, quæ in
ſcholio propoſ. 26. lib. 1. tradidimus, ſecans diametros parallelorum in λ, μ, ξ, π, ρ, @, φ, ψ,

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer