Full text: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

GNOMONICES ridie, vel media nocte computentur, in complementa verò earundem vſque ad 24. ſi numerentur
ab ortu, vel occaſu, & quæ in ſphæra obliqua boreali à meridie cõputabantur, in hac altera à me-
dia nocte ſupputentur, & contra: Quæ verò ab ortu ibi numerari ſolebant, numerentur hic ab
occaſu, & e contrario; adeò vt ex Italico horologio fiat Babylonicum, & Italicum ex Babylonico,
quod ad lineamenta attinet. Nam numeri horarum mutantur in complementa vſque ad 24. vt
diximus. Pari ratione numeri horarum inæqualium mutandi ſunt in earum complementa vſque
ad 12. Ratio autem huius mutationis perſpicua eſt, ſi diligenter ſitus horologii conſideretur. Nã
quæ pars horologii in ſphæra obliqua boreali vergebat in ortum, atque adeo horas continebat
poſt meridiem, vel ab occaſu, ſpectat in auſtrali ſphæra obliqua in occaſum, horasq́ue complecti-
tur ante meridiem, vel ab ortu, & è contrario. Exemplum hic habes in horologio horizontali ad
latitudinem auſtralem grad. 42. cõſtructo. Vbi perſpicue cernis, horologium Babylonicũ in ſphæ
ra boreali, eſſe in auſtrali Italicum, & contra: Item horas, quæ ibi à meridie numerantur, compu-
tari hic à med. noc. & contra. Lineæ punctis notatæ pertinent ad horas aſtronomicas, quarum
numeri prope ęquinoctialem lineam ſunt poſiti; lineæ vero vltra tropicos productæ horas ab oc-
caſu ſignificant, & reliquæ horas ab ortu.

352.1.

Quomodo he-
rologium hoti
zontale pro
ſphæra obliqua
boreali fabrica
tum collocan-
dũ ſit in ſphæ-
ra obliqua au-
ſt@ali, & qua ra
tione numeri
horarum ſins [?]
mu andi.
10
0444-01
20
30
A reus diurni
in ſphæra obli
qua auſtrali.

NVMERI porrò arcubus diurnis aſcripti non mutantur, licet ipſimet arcus non iidem per-
maneant. Arcus etenim diurni plures horas, quàm 12. continentes ſunt in obliqua ſphæra bo-
reali boreales, in auſtrali verò ſphæra obliqua ijdem auſtrales ſunt, & c.

VERTICALES circuli, & paralleli Horizontis mutandi quoque non ſunt, ſiue lineamen
ta, ſiue numeri conſiderentur.

352.1.

Verticales cir-
culi, & paralle-
li Horizontis.

MERIDIANI deſcribendi ſunt in auſtrali hemiſphærio, vt in boreali, ſi à meridiana linea
in circulo, beneſicio cuius horę aſtronomicæ ſunt deſcriptæ, numeretur longitudo loci verſus par
tes occidentales, quæ nobis ad polum antarcticum conuerſis dextræ ſunt.

352.1.

Meridiani cir-
culi.
40

LINEÆ quoque cœleſtium domorum eædẽ remanent, numeri duntaxat permutandi ſunt. Nam quiad ſiniſtram poſiti ſunt, collocandi erunt ad dextram, & contra, ita vt ex domo 12. fiat
domus 8. & ex domo 11. domus 9. & c.

352.1.

Domus cœle-
ſtes.

SIGNA tandẽ aſcendentia depingenda ſunt in ſphæra obliqua auſtrali, vt in boreali, ſi prius
tabulæ conſtruantur, pro data latitudine loci auſtralis, ſimiles illis, quas in propoſ. 9. lib. 2. com-
poſuimus: hoc diligenter obſeruato, aſcenſiones obliquas omnium ſignorum in boreali ſphæta
obliqua conuenire in auſtrali ſphæra ſignis oppoſitis. Item arcus diurnos, ſemidiurnosve in ſphę
ra boreali ſupputatos, tribuendos eſſe in auſtrali ſignis oppoſitis, & c. Quæ omnia copiose oſten-
ſa à nobis ſunt in rebus aſtronomicis.

352.1.

Aſcendentia [?]
ſigna.

OMNIA hæc in aliis etiam horologiis obſeruanda ſunt, ſed quod ad eorum deſcriptionẽ,
& collocationem attinet, quicquid in ſphęra obliqua boreali de parte auſtrali, & orientali dixi-
mus, in hac altera obliqua auſtrali intelligendum eſt de parte boreali, & occidentali, & contra. Hoc eſt, Auſtrale horologium, quod propoſ. 13. lib. 2. delineauimus ad latitudinem borealem
grad. 42. ſpectare debet in ſphæra auſtrali eiuſdem latitudinis ad boream, quia ex ea parte meri-
dies efficitur, & pars quę ibi vergebat in ortum, poni hic debet verſus occaſum, & è contrario. Rurſus Meridianum horologium orientale propoſ. 25. lib. 2. deſcriptum pro eadem latitudine bo
reali grad. 42. erit in auſtrali ſphæra eiuſdem latitudinis occidentale, & contra, occidentale fiet
orientale, ita tamen vtrumque collocandum erit, vt pars, quæ prius in auſtrum vergebat, nunc in
boream ſpectet, & contra. Sic etiam declinantia horologia immutanda erunt, vt quod prius de-
clinabat à meridie in ortum, nunc à ſeptentrione deflectat in occaſum, & c. Eadem ratione decli-

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer