Full text: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

LIBER QVARTVS. cto fixo, quod animo concipimus, tranſierint ex illis 24. quibus Sol integram reuolutionem ab
eodem puncto ad idem punctum perficit.

351.1.

Horologium
inclinatum ad
Horizõtem in
eadẽ obliquiſ-
fima ſphæra.

VERTICALES circuli, quoniam à circulis horariis non diſcrepant, cum per polos mun-
di ducantur, deſcribentur, vt horariæ lineæ, ſtatuendo quamlibet lineam Verticalem pro commu
ni ſectione Verticalis proprii dicti, & plani horologii, à qua cæteræ computari debent.

351.1.

Verticales cir-
@ uli.

PARALLELI Horizontis, & latitudinum ciuitatum depingentur etiam, vt paralleli ſi-
gnorum Zodiaci, ſi loco radiorum Zodiaci deſcribantur radij integri quadrantis, & c.

351.1.

Paralleli Hori
zonris, & lat@@
dinum ciuita-
t [?] u m.

MERIDIANI figurabũtur quoque, vt lineæ horariæ, ſi prius perſpecta fuerit poſitio primi
Meridiani per Inſulas Fortunatas ducti. Cognoſci autẽ poterit ſitus primi illius Meridiani hac ra-
tione. Obſeruetur ſitus alicuius vrbis notam habentis longitudinem, quæ à loco ſub polo conſti-
tuto diſtet aliquot milliariis, & in plano, quod Horizonti ſit parallelum, à propoſito loco ſub po-
lo ducatur linea recta verſus illam ciuitatem, cuius longitudo nota eſt, & ex puncto in ea vt libet
aſſumpto, circulus deſcribatur. Nam quoniam illa recta communis ſectio eſt plani horologii ho-
rizontalis, & Meridiani per illam ciuitatem ducti, ſi ab ea verſus occidentales partes, hoc eſt, cõ-
tra ſucceſſionem ſignorum, ſecundum motum Solis diurnum, numeretur longitudo dictę ci-
uitatis, & à fine numerationis per centrum linea recta ducatur, habebitur communis ſectio Me-
ridiani primarij, & plani horizontalis horologii, vt patet. Quandocunque ergo vmbra ſtyli in
hanc lineam cadet, facili negotio in aliis planis ex umbra gnomonis aliam lineam ducemus ei
reſpondentem, pro Meridiano Inſularum Fortunatarum.

351.1.

Meridiani c [?] i@-
culi.
10

DOMVS autem cœleſtes locum in hac ſphæra non habent, propterea quod neque Meridia-
nus, neque Verticalis propriè dictus per puncta veri ortus, & occaſus incedens aſſignari poſſit,
vt diximus.

351.1.

20
Domu [?] s cœ [?] le [?] -
@es in obliquiſ
@ma ſphæra
nullæ ſunt.

SIGNA denique aſcendentia nulla quoque ſunt, cum perpetuo ſex ſigna ſupra Horizontem
appareant, & ſex infra eundem abſcondantur. Horologia igitur in ſphæra obliquiſſima, & c. con-
fecimus. Quod faciendum erat.

351.1.

Signa aſcendẽ-
tia in eadem
ſph [?] ęra obliquiſ
@ma nulla @@@.

352. PROBLEMA 11. PROPOSITIO 11.

HOROLOGIA in ſphęra obliqua, in qua antarcticus polus ſu-
pra Horizontem attollitur, deſcribere.

30

QVONIAM omnia præcepta, quæ in 2. & 3. libro de horologiorum deſcriptionibus tradi
dimus, ad eam ſphęram obliquam ſpectant, quæ polum arcticum habet conſpicuum, viſum eſt
hoc problemmate paucis perſtringere, quomodo ſe gerere debeat is, qui horologia deſcribere ve-
lit in altera ſphæra obliqua, in qua antarcticus polus ſupra Horizontem eleuatur. Hoc enim ſolũ
deeſſe videtur, vt per tradita præcepta horologia quis deſcribere in quacunque orbis terreni re-
gione poſſit: quandoquidem hoc etiam libro regulas præſcripſimus, quibus & in ſphæra recta,
& in obliquiſſima, vbi polus arcticus ſupra Horizontem extollitur grad. 90. horologia poſ-
ſint confici.

DESCRIPTVRI igitur in hemiſphærio auſtrali horologia, vtemur iiſdem omnino præ-
ceptis, quæ lib. 2. & 3. dedimus, hac vna re animaduerſa, atque notata, vt quicquid ibi dictum eſt
de polo arctico, & horis ante meridiem, hic intelligatur de antarctico polo, horisq́ue pomeridia-
nis. Et quod ibidem in horologijs Verticalibus, declinantibus, inclinatis, & c. ſcripſimus de par-
re auſtrali, ac boreali, transferatur hic ad partem borealem, atque auſtralem. Denique quæcunque
ibi de ſignis borealibus, auſtralibusve præcepimus, contrario modo hic de auſtralibus, boreali-
busve accipiantur eſſe dicta: adeò vt ſi hæc commutatio polorum, horarum ante, & poſt meridiẽ,
partis auſtralis, & borealis, ac ſignorum borealium, auſtraliumq́ue fiat, quodlibet horologiũ lib. 2. & 3. delineatum, verbi gratia, ad latitudinem grad. 42. in hemiſphærio borali, exhibeat quoque
horologium in auſtrali hemiſphærio ad latitudinem grad. 42. fabricatum. Quod vt planius fiat,
per varia horologia in ſuperioribus libris deſcripta breuiter percurremus, declarantes in vnoquo-
que, quomodo in auſtrali hemiſphærio collocandum, quidque in eo immutandum ſit, vt ho-
ras commonſtret.

352.1.

40
Qua ration [?] e in
ſphæra obli-
qua, quę [?] c [?] olu [?] m
antarcticum ha
bet con pi [?] e@ũ,
deſcriban [?] tur.
50

HORIZONTALE ergo horologium in ſphæra obliqua, vbi polus antarcticus ſupra
Horizontem eleuatur, ita collocandum eſt, vt centrum ipſius in boream, & linea æquinoctialis in
auſtrum vergat, quia hac ratione axis mundi per centrum horologii, & verticem gnomonis tran-
ſiens proprium ſitum habebit, hoc eſt, per polos mundi incedet. Arcus quoque ſignorum borea
lium mutandi ſunt in arcus ſignorum auſtralium, & arcus auſtralium in arcus borealium, ita vt
ſigna inter centrum, & æquinoctialem lineam pertineant ad ſigna auſtralia, & reliqua ad borealia@
quoniam ibi principium ♑, in meridie maximè ad Zenith accedit, principium vero ♋, ab eo-
d [?] em maximè recedit. Horæ denique mutandę ſunt in earum complementa vſque ad 12. ſi à me-

Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer