Full text: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

LIBER QVARTVS. rectam C H, in H, angulus declinationis CHD, verſus quidem punctum B, ſi planum à meri-
die in occaſum, vel à ſeptentrione in ortum declinet; verſus autem punctum A, ſi à meridie in
ortum, vel à borea in occaſum deflectat. In noſtro exemplo ponimus planum declinare grad. 60. à meridie in occaſum. Sumpto autem puncto D, vt libet, in recta H D, ducaur ad H D, perpen-
dicularis D I, ſecans A B, in I, & per I, ducatur ad A B, perpendicularis I F. Deinde abſciſſa recta
I E, ipſi D I, æquali, deſcribantur ex E, circulus vt libet, quo diuiſo in 24. partes æquales, initio
facto à recta A B, emittantur ex E, per diuiſionum puncta rectæ occultæ ſecantes rectam I F, in
punctis, per quæ ſi ex H, rectæ educantur, habebuntur lineę horariæ, quarum ordo hic eſt. Re-
cta C H, dat horam 12. ſeu lineam meridianam, quæ verò ei ſunt ad ſiniſtram, indicant horas à
media nocte in horologijs à meridie declinantibus, quæ verò ad dextram ſunt collocatæ, ad ho-
ras à meridie pertinent. Contrarium intelligatur in horologijs, quæ à ſeptentrione deflectunt.

347.1.

Horologiũ A-
ſtronomicum
declinãs à Ver
ticali in ſphæra
recta, quo pacto
deſcribatur.
0435-01
10
20
30
40

DEMONSTRATIO huius deſcriptionis perfacilis eſt. Si enim (poſito horologio in
proprio ſitu, vt recta A B, Horizonti ęquidiſtet, ſitq̀ue communis ſectio plani horologii, & Ho-
rizontis, ſiue circuli horæ 6. à meridie, vel media nocte) intelligatur triangulum H D I, moueri
circa rectam H I, donec ad planum horologij rectum ſit, & cum Horizonte coniungatur, ſeu
circulo horæ ſextæ a meridie, vel media nocte, cum C H D, ſit angulus declinationis à Ver-
ticali, erit D H I, angulus declinationis à Meridiano circulo, ac proinde H D, communis erit
ſectio Meridiani, & Horizontis, hoc eſt, axis mundi. Quare D I, ad axem perpendicularis
communis ſectio erit Æquatoris, & eiuſdem Horizontis: ac propterea cum Meridianus pla-
no horologii occurrat in H, & Æquator in I, ducenda erit linea meridiana per H, & æquino-
ctialis per I. Quoniam verò tam planum borologii, quàm Meridiani ad Horizontem eſt re-
ctum, erit eorum communis ſectio ad eundem recta, ac proinde per defin. 3. lib. 11. Eucl. ad rectam A B, in Horizonte exiſtentem perpendicularis. Quamobrem C H, ad A B, per-
pendicularis communis erit ſectio Meridiani, & plani horologii. Eadem ratione oſtende-
mus I F, eſſe communem ſectionem Æquatoris, & plani horologii; propterea quòd etiam tam
planum horologii, quàm Æquatoris rectum eſt ad Horizontem. Exiſtente autem triangulo eo-
dem H D I, ad planũ horologii recto, ſi circulus ex E, deſcriptus moueri concipiatur circa æqui-
noctialem lineam I F, donec eius centrum E, cum D, centro mundi coniungatur, propter æqua-
litatem rectarum I D, I E, atque adeo in plano Æquatoris per rectas I D, I F, ducto exiſtat, oſten-
demus, vt in horologio horizontali propoſ. 1. lib. 2. recte eſſe deſcriptas horas à meridie, & me-
dia nocte. Eſt enim Horizon rectus, ſeu circulus horæ 6. à meridie, vel media nocte, veluti Me-
ridianus reſpectu plani horologii declinantis, & ipſe Meridianus inſtar circuli horæ 6. à me-

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer