Full text: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

GNOMONICES C D, angulum inclinationis, vt res poſtulat. Quare Horizon plano horologij in C, occurret, & propte-
rea per punctum C, linea horizontalis ducenda erit ad C D, perpendicularis. Cum enim tam Horizon,
quàm planum horologij rectum ſit ad circulum maximum, qui inclinationem plani metitur, duciturq́, per
rectam C D, erit & communis illorum ſectio, nempe linea horizontalis, ad eundem circulum maximum
recta, atque adeo, per defin. 3. lib. 11. Eucl. ad rectam C D, in illo circulo exiſtentem perpendicularis in
puncto C. Rurſus quoniam tam circulus maximus inclinationem horologij metiens, quàm Meridianus ad
Horizontem rectus eſt, erit
quoque communis eorum ſe
ctio ad euudẽ recta, ac pro- pterea, per defin. 3. lib. 11. Eucl. ad rectam β C, in Ho rizonte exiſtentem perpen- dicularis in centro mundi β, per quod omnes circuli maximi ducuntur. Cum er- go recta β D, ſit in plano cir culi maximi inclinationem borologij metiẽtis, rectum{q́ue} faciat angulum cum β C, vt diximus, erit ipſa β D, com munis ſectio dicti circuli maximi, & Meridiani. Oc- currit igitur Meridianus plano horologij in pũcto D.

317.1.

Demonſtratio [?]
proximæ deſ@r@
ptionis.
19. vn [?] dec [?] .
19. vn [?] dec [?] .
4. figura 0408-01
Figure 1. 4. figura
10
20

MOVEATVR quo-
que triangulum α F E, cir-
ca rectam α E, donec cum
plano Horizontis coniunga
tur, punctumq́, F, cum cen-
tro mundi β, ob æqualitatẽ
rectarum C F, C β. Quo
facto, cũ C F E, ſit angulus
declinationis plani à Verti-
cali, erit C E F, angulus complementi eiuſdem declinationis, qualem nimirum cõmunis ſectio plani horo
logij & Horizoutis cum communi ſectione Horizontis ac Meridiani facit. Cum igitur Meridian{us} per
F, ducatur, hoc eſt, per centrum mundi, in quo punctum F, poſuimus, erit recta F E, faciens cum linea
horizontali C E, angulum complementi declinationis, communis ſectio Horizontis ac Meridiani, cum
exiſtat in Horizonte per centrum mundi F, & punctum E, ducto. Quare Meridianus plano horologij
occurret in puncto E: Occurrit autem eidem in puncto D, vt oſtendimus. Igitur recta D E, in vtram-
que partem eiecta erit linea meridiana. Quoniam vero tam Aequator, quàm Horizon ad Meridianum
rectus eſt, erit etiam eorum communis ſectio ad eundem recta, ac proinde, per defin. 3. lib. 11. Eucl. ad
rectam F E, in Meridiano exiſtentem perpendicularis in F, centro mundi. Quocirca cum recta F α, ſit
in Horizonte per centrum mundi F, & punctum α, ducto, faciat{q́ue} cum F E, in Meridiano exiſtentem an
gulum rectum in F, ob quadrantem circuli ex F, deſcripti inter rectas F E, F α, interiectum, erit ipſa
F α, communis ſectio Horizontis & Aequatoris: Quamobrem Aequator plano horologii occurret in
α, ac idcirco per α, ducenda erit linea æquinoctialis.

317.1.

30
@@. vn [?] dec.
40

CONCIPIATVR rurſum per polum plani horologii, atque adeo per ſtylum K β, qui portio
eſt axis eiuſdem plani, & per polum Meridiani duci circul{us} maximus faciens in horologio ſectionem li-
ueam rectam, quæneceſſario per α, punctum tranſibit. Quoniam enim Aequator, & Horizon tranſeũt
quoque per polos Meridiani, habebunt Aequator, Horizon, & dictus circulus maximus eandem commu
nem ſectionem. Quare in horologio facient tres ſectiones, lineas rectas, in eo puncto coeuntes, per pro-
poſ. 18. lib. 1. in quod communis eorum ſectio cadit. Cum ergo communis ſectio Horizontis, & Aequa-
toris cadat in punctum α, quòd ibi ſe mutuo ſecent horizontalis linea, & ęquinoctialis, vt oſtendimus,
tranſibit quoque communis ſectio prędicti circuli maximi, & plani horologii per punctum α: Tranſit
autem idem circulus maximus per K, locum ſtyli. Igitur recta α K, communis ſectio eſt plani horologii,
& dicti circuli maximi. Quia vero dictus circulus rectus eſt, per propoſ. 15. lib. 1. Theod. ad Meridia-
num, & ad planum horologii, cum per horum polos ducatur, erit viciſſim tam planum horologii, quàm
planum Meridiani ad dictum circulum rectum. Igitur & communis illorum ſectio, hoc eſt, linea meri-
diana E ρ, ad eundem circulum recta erit, ac proinde & ad rectam α K, in illo circulo exiſtentem per-
pendicularis. Secabit ergo neceſſario recta α K, meridianam lineam ad angulos rectos in puncto a. Hinc
fit eandem rectam α K, tranſire omnino per punctum H, vbi ſe interſecant arcus deſcripti ex D, E, ad

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer