Full text: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

GNOMONICES ptus ſit æqualis inclinationi plani propoſiti ad Horizontem, atque adeo & ad planum horologij
horizontalis Horizonti parallelum, erit planum per rectas A ψ, ψ ω, ductum, idem quod pla-
num horologij horizontalis, ac proinde recta ψ ω, in plano horologij horizontalis iacebit; quę
quoniam æqualis ſumpta eſt rectæ ψ F, ſi triangulum E F ψ, circa rectam E ψ, moueatur, donec
cum plano horologij horizontalis coniungatur, fiet ψ ω, eadem, quæ ψ F, & punctum ω, idem
quod F, propterea quòd in illo motu recta F ψ, ſemper rectos angulos facit cum E ψ, manetq́ue
ſemper in plano trianguli ψ ω d; alias in plano horizontalis horologii ducerentur ad rectam E ψ,
in puncto ψ, duæ perpendiculares ω ψ, F ψ, quod eſt abſurdum. Cum ergo axis mundi F μ, tran
ſeat per F, punctum horizontalis horologij, ſit vt etiam per punctum ω, trianguli ψ d ω, illum
ſitum habentis incedat. Hæc cum ita ſint, quoniam tam recta φ χ, quàm recta ω d, ad planum in-
clinatum, per defin. 4. lib. 11. Eucl. perpendicularis eſt, (ſi in illo ſitu intelligantur poſita eſſe triã-
gula E φ χ, ψ ω d,) ac idcirco etiam ad rectam χ d, ex defin. 3. eiuſdem libri, fit, vt rectæ φ χ,
ω d, parallelæ ſint, & ideo in eodem plano, quod per rectas φ χ, ω d, ducitur; quod quidem
rectum eſt ad planum inclinatum, tranſitq́ue per axem mundi, quem per puncta φ, ω, incedere
demonſtrauimus. Quare planum per rectas φ χ, ω d, χ d, ductum, rectumq́ue exiſtens ad planũ
inclinatũ, erit inſtar noui, ac proprij cuiuſdam Meridiani ipſius plani inclinati, in quo nouo Me-
ridiano omnes lineæ perpendiculares ductæ ad rectam χ d, perpendiculares quoque ſunt, per de-
fin. 4. lib. 11. Eucl. ad planum inclinatum, occurruntq́ue axi per puncta φ, ω, tranſeunti. Quo-
circa recta χ d, linea indicis erit, nempe communis ſectio plani horologij, & proprij illius Me-
ridiani dicti, tanquàm linea meridiana, ſi circulus, cui horologium ęquidiſtat, eſſet Horizon, quã-
doquidem ſtylus quicunque in illa ad planum inclinatum erectus axem mundi ſecat, vt diximus,
quemadmodum & in aliis horologiis fit. Quod autem linea hæc in dicis χ d, in horologijs centrũ
habentibus ducenda ſit per centrũ horologii ρ, perſpicuum eſt. Cum enim axis tranſeat per ρ, cen
trum, ſecabit omnino planum illud rectum ad horologii planum, & per axem tranſiens, nempe
nouus ille Meridianus, planum horologii in ρ, ac propterea communis ſectio illius, & plani horo
logii per ρ, tranſibit. In horologiis denique centro carentibus, eandem lineam indicis χ d, pa-
rallelam eſſe meridianæ lineæ, ſeu horæ 12. hoc modo fiet manifeſtum. Quoniam tam Meridia
nus Horizontis, quàm proprius ille Meridianus plani inclinati, qui nimirũ in plano facit lineam
indicis χ d, per axem mundi tranſit, erunt ſectiones, quas in plano inclinato faciunt, hoc eſt, li-
nea meridiana, & linea indicis, parallelæ, per propoſ. 18. primi libri, quandoquidem planum ho-
rologii axi æquidiſtat, cum illud non ſecet, vt dictum eſt.

316.1.

18. vndec.
20
30
40
13. vndec.
50
0394-01
10
20
30
40
6. et 7. vnde.
18. & 7. vn
dec.
50

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer