Volltext: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

GNOMONICES diurna tropici ♋, & 11. nocturna tropici ♑, bifariam ſecari. Quamobrem circulus maximus ho-
rarius horæ inæqualis 11. diurnæ tropici ♋, tranſibit in plano horologii per punctum k, in quod
nimirum caderet vinbra ſtyli per propoſ. 11. primi libri, Sole exiſtente in hora 11. nocturna tropi-
ci ♑, niſi terra radios Solis impediret; quæ quidem hora inæqualis 11. nocturna tropici ♑, in eo-
dem circulo maximo horario exiſtit, in quo hora 11. inæqualis diurna tropici ♋, eſt, vt oſtendi-
mus. Igitur communis ſectio plani horologij, & circuli horæ 11. inæqualis per punctum K, tran-
ſibit, ac proinde recta coniungens punctum K, cum puncto horę 11. arcus diurni ♑, dabit hotam
vndecimam inæqualem; adeo vt recta illa communis ſectio ſit plani horologii, & circuli horæ
vndecimæ inæqualis: quandoquidem hic circulus tranſit per horam vndecimam inæqualem tam
in tropico ♋, quàm in tropico ♑, vt in ſcholio propoſ. 10. primi libri oſtendimus, idemq́ue, vt
proximè demonſtrauimus, per horam vndecimam inæqualem nocturnam in tropico ♑, ducitur. Eadem ratione demonſtrabimus, rectain, quæ punctum P, cum puncto horæ decimæ arcus diur-
ni tropici ♑, iungit, dare horam decimam inæqualem, & ſic de cæteris. Hæc omnia, ſi adhibea-
tur ſphæra materialis, facilius percipientur.

271.1.

30
15. primi.
26. tertij.
40
50
10

EADEM hæc demonſtratio locum habet in omnibus horologiis Antiquis; quia ſemper
oſtendemus horam quamcunque inæqualem durnam in tropico ♋, per diametrum opponi horę
inæquali eidem nocturnæ in tropico ♑, & contra; ac proinde circulum horæ cuiuſcunque in-
æqualis tropici ♋, duci & per horam diurnam tropici ♑, & per eandem horam nocturnam eiuſ-
dem tropici. In ſuperioribus autem horologiis nihil hac de re ſcripſimus, quoniam omnes horæ
inæquales commodiſſimè per horas à meridie, vel media nocte lineæ æquinoctialis duci poſſunt,
quod in declinante horologio fieri non poteſt ſine magna difficultate; propterea quòd horarum
aliquæ nimis procul cum linea æquinoctiali conueniunt.

271.1.

Circulus hora-
rius cuiuſcun-
que horæ in
æqualis in tro-
pico Cãcri duci
tur & p horam
diurnà in tropi
co Capricorni
& per eandem
horam noctur-
nam in eodem
tropico.
20

QVOD ſi arcus diurnus horarum 6. qui ſupra lineam horizontalem eſt arcus nocturnus ho
rarum 18. deſcribatur, idem horologium Antiquum deſcriberur ex tabulis 9. 10. 13. & 14. pro-
poſ. 33. libri primi, vt in figura apparet. Horologium ergo Antiquum declinans à Verticali con
ſtruximus. Quod faciendum erat.

271.1.

Eiuſdem Anti
qui horologu
deſcriptio ex ta
bulis arcus di
urni horarũ 6.
& nocturni ho
tarum 18.

272. SCHOLIVM.

LINEAE horarum inæqualium auſtralis horologii productæ vltra horizontalem lineã conficient
borologium Antiquum boreale, ſi fiat permutatio partium, vt in ſuperioribus dictum eſt.

272.1.

30

273. DE HOROLOGIIS, QVAE
ab Horizonte declinant.

PROBLEMA 13. PROPOSITIO 13.

40

HOROLOGIVM Aſtronomicum ab Horizonte declinans,
hoc eſt, lineas horarum à meridie, vel media nocte in plano, quod cir-
culo cuipiam maximo æquidiſtat, qui ab Horizonte declinat, ſed ad
Verticalem circulum rectus eſt, deſcribere.

QVEMADMODVM ſe habent in ſphæra omnes circuli Verticales, quorum communis
ſectio eſt axis Horizontis, ad Horizontem, ita ſe habent omnes circuli maximi, quorum commu-
nis ſectio eſt axis Verticalis circuli proprie dicti, quales ſunt omnes circuli poſitionum, & ex quo-
rum numero eſt ipſe Horizon, ad Verticalem circulum propriè dictum; adeo vt ſi Verticalis cir-
culus propriè dictus concipiatur eſſe Horizon aliquis, Horizon ipſe ſit tanquam Verticalis pro-
priè dictus, & alii circuli poſitionum ab Horizonte declinantes, inſtar Verticalium declinan-
tium, vt ex ſphæra materiali conſtat. Ex quo fit, eandem eſſe deſcriptionem horologiorum
ab Horizonte declinantium, & declinãtium à Verticali, de quibus ſupra egimus, his exceptis, quæ
ſequuntur. Loco declinationis à Verticali circulo ſumenda eſt in declinantibus ab Horizonte de-
clinatio ab Horizonte, hoc eſt, inclinatio ad Horizontem, ita vt angulus D E F, declinationis ab
Horizonte, ſeu potius inclinationis ad Horizontem, (quæ qua induſtria inueſtigetur, oſtendimus
propoſ. 23. primi libri) conſtituatur infra rectam AB, verſus punctum A, ſi horologium ſuperius
ſit, & ad occaſum ſpectet; verſus B, autem, ſi ſit ſuperius, ſpectetq́ue ad ortum. Quòd ſi horolo-
gium inferius ſit, occaſumq́ue reſpiciat, conſtituendus erit idem angulus ſupra rectam A B, ver-

Waiting...

Nutzerhinweis

Sehr geehrte Benutzerin, sehr geehrter Benutzer,

aufgrund der aktuellen Entwicklungen in der Webtechnologie, die im Goobi viewer verwendet wird, unterstützt die Software den von Ihnen verwendeten Browser nicht mehr.

Bitte benutzen Sie einen der folgenden Browser, um diese Seite korrekt darstellen zu können.

Vielen Dank für Ihr Verständnis.

powered by Goobi viewer