Full text: Clavius, Christoph: Gnomonices libri octo, in quibus non solum horologiorum solariu[m], sed aliarum quo[quam] rerum, quae ex gnomonis umbra cognosci possunt, descriptiones geometricè demonstrantur

GNOMONICES ris; ſine enim hac nullo modo haberi poteſt in recta R S, punctum S, vt patet: accidit autem aliquando,
vt ęgrè hora hęc abſque errore duci poſſit, propterea quòd perpendicularis F α, nonnunquam in remotiſ-
ſimum punctum rectę A B, incidit; quod quidem tum euenit, cum valdè exigua eſt declinatio plani horo-
logij à Verticali circulo, ac proinde linea declinationis E F, prope à recta C D, abeſt, vt manifeſtum eſt; docet idem Andreas, quo pacto hora 6. tum, cum hoc accidit, poſſit deſcribi, etiam ſi recta F α, non ſit
ducta. Ita autem rem cum illo exequemur: Ex puncto β, ducatur ad A B, perpendicularis β Z, vel ipſi
C D, parallela, quam in Z, ſecet recta C Z, perpendicularis ad C D, parallelaveipſi A B. Deinde in Z,
conſtituatur angulus declinationis C Z a, ſupra quidem rectam C Z, ſi planum à meridie declinet, infra
verò, ſi à Septentrione; quod intelligendum eſt, ſi punctum β, extiterit in parte oppoſita lineæ declina-
tionis E F, vt in nostro exemplo: Nam ſi punctum β, & recta E F, ad eaſdem partes rectę C D, exti-
terint, conſtituend{us} erit angul{us} declinationis C Z a, infra C Z, in auſtralibus horologijs, ſupra verò in
borealibus. Sumpta quoque recta Z a, ęquali ipſi Z β, ducatur per punctum a, (quod inueniemus forſi-
tan facilius, ſi ex Z, ad interuallum Z β, arcum C a, deſcribamus ſupra rectam C Z, vel infra, vt de an-
gulo C Z a, dixim{us}, numerem{us}{q́ue} declinationem plani horologij à puncto C, vſque ad a) recta a b, paral
lela ipſi A B, vel perpendicularis ad β Z, ſecans β Z, in b. Nam recta per b, & C, puncta educta da-
bit horam 6. optatam.

255.1.

Quo pacto li-
nea horæ 6. du-
ci queat in pla-
nis parũ à Ver-
ticali declinan-
tibus.
10

QVOD ſi idem horologium declinans à Verticali circulo deſcribendum ſit in dato plano, ad quam-
cunque ſtyli longitudinem, cuius etiam locus datus ſit, progrediemur hoc artificio. Sit in plano horologij
datus loc{us} ſlyli in puncto K, eius{q́ue} longitudo K F. Ducantur per K, locum ſtyli duærectę A B, F D,
ſe mutuo ſecantes in K, ad angulos rectos: Vel, ſi planum ſtabile ſit, & ad Horizontem rectum, duca-
tur per K, recta A B, Horizonti ęquidiſtans beneficio libellæ & perpendiculi, quam in K, ad rectos an
gulos ſecet D F, quæ ad Horizontem perpendicularis erit, vt demonſtrabim{us}: Vel primo loco ducatur
beneficio perpendiculi ad Horizontem perpendicularis F D, per locum ſtyli K, quam in K, ad rectos an-
gulos ſecet A B, quę Horizonti erit ęquidiſtans, immo communis ſectio Horizontis & plani horologii de-
clinantis. quod etiam demonſir abimus. In F D, autem ſumpta longitudine dati ſtyli K F, ſiuc ſurſum,
ſiue deorſum verſus, deſcribatur ex F, vt centro, verſus A B, arcus circuli D H, verſus B, quidem, ſi
murus, planumve horologii à meridie in ortum, vel à Septentrione in occaſum declinet; verſus A, vero,
ſi deflectat à meridie in occaſum, aut à borea in ertum. In hoc vero arcu numer ata declinatione muri
D H, (Hanc ponimus continere gr. 30. à meridie in ortum, vt antea) ducta{q́ue} recta F H, ſecante ipſam
A B, in E, agatur per E, recta C E, ipſi F D, parallela, ſeu ad A B, perpendicularis. Nam C E, erit
linea meridiana, ſiue horę 12. Deinde in arcu H D, ex altera parte rectæ F D, producto ſupputetur cõ-
plementum declinationis D N, ducatur{q́ue} recta F N, vel certe ducatur recta F α, ad F E, perpendicu
laris ſecans A B, in α Per punctum enim α, ducenda eſt & linea æquinoctialis, & linea boræ 6. Sumpta
quoque in A B, recta E β, ſiue ad dextram, ſiue ad ſiniſtram meridianæ lineę C E, quę ipſi E F, ęqualis
ſit, deſcribatur ex β, verſus C E, arcus circuli ſurſum quidem verſus in horologio declinante à meridie,

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer