Full text: Clavius, Christoph: Christopheri Clavii Bambergensis ex Societate Iesv In Sphaeram Ioannis de Sacro Bosco commentarius

Ioan. de Sacro Boſco. dum falli. Id enim, quod ſupra montem, licet editiſſimum conſtitutus quis de
ſuperficie terræ, marisq́ue contueri poteſt, tantillum eſt comparatione totius
terræ, & aquæ magnitudinis, ut in eo nulla curuatura perpendi poſſit: Non ſe-
cus, ac ſi de maximo aliquo circulo, qui ambitu ſuo cõplectitur 2000. v. g. paſſuum, portio auferatur trium, quatuorue palmotũ. Nam in linea ablata nul
lam prorſus cerneremus curuitatem; ſed recta omnino appareret: Similisq́; ra-
tio eſt de ſphęra aliqua eiuſdem magnitudinis. Mirum igitur uideri nõ debet,
cur uiſus noſter neque terræ, neq; aquæ rotunditatem, ſuperficiemve conue-
xam animaduertere queat. Quod uero ad montes, ac ualles in terra exiſtentes
attinet, dicendum eſt, Terram propter nimiam duritiem rupium, & aliarũ par-
tium ſiccitatẽ, non potuiſſe ita perfecte, ac integre, uelut aqua, in globũ coire,
proptereaq́; manſiſſe tã aſperam, plenamq́; tot collibus, mõtibus, uallibusq́ue: qua in re conſ luiſſe uidetur natura quodãmodo plantis, ac animãtibus in ter
ra degentibus: Plurimũ enim ipſis conducunt hu iuſmodi montes, & ualles, ut
experientia docet. Veruntamen iſtæ eminentiæ, & concauitates terræ, quãuis
per ſe conſideratæ ingentes uideantur, collatione tamen facta cum toto globo
terreno, ita exiguæ ſunt, ut eius rotunditatem nihil fere impediunt, ut perſpi-
cue apparet in eclipſi Lunæ. Quemadmodum ingens aliquis globus lapideus,
licet ruditer ſit elaboratus. & multis eminentiis aſper, & concauitatibus, ro-
tundus tamen dicitur, & eſt, ſic etiam deterra dicendum eſt, quamuis in ea ſint
hæ eminentiæ, & concauitates. Præterea ſicut, ſi in iſto lapideo globo mini-
mum quoddam animal reptaret, nihil aliud, quàm planitiem, montes, uallesq́; conſpiceret; (Tantæ enim ei apparerent exiguæ illæ ſaxei globi aſperitates)
ſic etiam nobis, qui minimi, & inſenſibilis quantitatis reſpectu ſphæræ terre-
ſtris ſumus, accidit in terra obambulantibus. Denique ut in eodem globo aſpe-
ritates illæ non impediunt, quo minus umbra ipſius rotunda efficiatur, & ap-
pareat; ita pari ratione eminentiæ iſiæ terreſtres non poſſunt eſſe impedimen-
to, quo minus terræ umbra rotunda fiat, ut uidemus in eclipſi Lunari. Quod
denique ad illud attinet, quod de Sole oriente, atque occidente afferebatur, re-
ſpondendum eſt, illud idcirco fieri, quoniam cum terra, in qua ſumus, ſenſui
multo maior appareat, quàm Sol, a quo lõ [?] giſſime abſumus, uidetur a Sole ad-
modum parua portiuncula terræ intercipi in ortu, uel occaſu, quæ propter
quantitatem nimiam terræ recta uidetur, ut ſupra diximus de portiuncula cir
culi, qui ingentem ambitum habeat: At uero quia Luna & uiſui noſtro ſphæri-
ca apparet undique, & fere æqualis magnitudinis cum Sole, efficitur, ut in ecli-
pſi Solis ipſa ex Sole auferat portiones circulares, & non rectas.

103.1.

3. Obiectio,
Solutio
obiectionis

Ex his, quæ de globo ex terra, & aqua confecto diximus, facile colligitur,
quantum ſenſus fallatur, qui cœlum terræ imminere, tanquam furnum exiſti-
mat. Similiter Horizontis extremum contingere & cœlum, & terram, quaſi hęc
corpora contigua eſſent: Pari ratione, Solem, quando oritur, ex Oceano emer-
gere, quando uero occidit, ſub eodem mergi, ut & Poetæ fabulantur. Cum. n. probatum ſit, terram, & aquam concentricas eſſe cum cœlo, unumq́ue ex ipſis
globum conſtitui, neceſſe eſt, ut omni ex parte æqualiter a cœlo diſtent. Quare
hallucinatur ſenſus, propterea quod non comprehendit ex parte Horizontis
ſpatium illud, quod inter cœlum, & terram continetur.

103.1.

Senſum ſal
li, quòd pu
tet cœlum
tei [?] ræ immi
nere, ut fur
nũ & terrã
cœlũ ipsũ
continger [?] e
ex parte Ho
rizõtis, &c.

Ex dictis quoq; perſpicue colligi poteſt, quàm ſit abſurda ſententia quo-
rundam Peripateticorum, qui uolunt ſecundum Ariſtotelem, & ueritatẽ, inter
elementa ſeruari proportionẽ decuplam, ita ut aqua ſit decies maior, quàm ter

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer