Full text: Vitruvius: De architectura libri decem ad Caesarem Augustum, omnibus omnium editionibus longè emendatiores, collatis veteribus exemplis

Fivnt etiam in fluminibus rotæ eiſdem rationibus,
quibus ſuprà ſcriptum eſt. Circa earum frontes affi-
guntur pinnæ, quæ cum percutiuntur ab impetu flu-
minis, cogunt progredientes verſari rotam: & ita mo-
diolis aquam haurientes, & in ſummum referentes, ſi-
ne operarum calcatura, ipſius fluminis impulſu verſa-
tæ, præſtant quod opus eſt ad vſum. Eadem ratione etiam verſantur hy-
draulæ, in quibus eadem ſunt omnia, præterquam quod in vno capite
axis habent tympanum dentatum & incluſum: id autem ad perpendicu-
lum collocatum in cultrum, verſatur cum rota pariter. Secundum id
tympanum, maius item dentatum planum eſt collocatum, quo contine-
tur axis, habens in ſummo capite ſubſcudem ferream, qua mola contine-
tur. Ita dentes eius tympani, quod eſt in axe incluſum, impellendo dentes
tympani plani, cogunt fieri molarum circinationem, in qua machina im-
pendens infundibulum, ſubminiſtrat molis frumentum, & eadem verſa-
tione ſubigitur farina.

234. IN CAPVT X. ANNOTAT.

Eadem etiam ratione verſantur hydraulæ. ] Hydraul{as} vocat ma-
chin{as}, quæ vi aquæ, non hominum calcatura verſantur.

Collocatum in cultrum. ] Aliàs in cultro, vt infrà cap. XIIII . vbi
quid ſignificet, explicabo.

Habens in ſummo capite ſubſcudem ſerream. ] Intelligit, quod
vulgò ferrum molendini appellam{us}.

Impendens infundibulum. ] Infundibulum præterquam quod apud
M. Catonem cap. X . & XI . accipitur pro eo quo in vaſa liquores infundim{us}, & apud Plinium lib. XXIIII . cap. XV . per quod radicis impoſitæ carbonib{us} nidor
imbibitur, eſt & in moletrina ſiue molendino inſtrumentum, quo machinæ appenſo,
mobilis & tremulæ ligneæ linguæ percußione, ministratur molis frumentum,
vnde farina fiat. Molæ inferior pars meta, ſuperior catill{us} dicitur, autore Paulo Iu-
riſconſulto Pandect. lib. XXXIII . de fund. inſtructo. Illud verò non abs re addi-
tum fuerit, mol{as} antiquis fuiſſe iumentari{as}, aut manuari{as}, qu{as} Gelli{us} truſati-
les libro tertio vocat. Vtraſque Caſcelli{us} & Trebati{us} apud Iabolenum Pandect. dicto capite, eſſe inſtrumenti putant, Offilio eſſe ſupellectilis non rectè existimante. Fuerunt postea etiam aquariæ molæ, quarum hic meminit Vitruui{us}, & Palladi{us}
lib. I . cap. XLII . qui ſcribit pistrina, id eſt moletrin{as}, ſi aquæ copia eſt, ita debere
conſtitui, vt ibi formatis aquarijs molis, ſine animalium vel hominum labore fru-
menta frangantur. Reticere hoc non poſſum, quod ab inſtituto alienum eſſe non vi-
deatur. Augusta Taurinorum ſubalpina vrbs eſt. Ad eam vidi decem & octo mo-
lendinorum (liceat mihi cum alijs ita appellare) verſari pinnat{as} rot{as} Duria flu-
mine paßib{us} pl{us} min{us} triginta: Op{us} mea ſententia vt vrbi multo vtilißimum,
ita maxima ſolertia conſtructum, erogata ſcilicet tot rotis angusto in alueo aqua.

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.

powered by Goobi viewer